Berliners ‘class’ kent strakke regie

IDFA-Gast van het jaar Alan Berliner hield gisteren een masterclass op het festival in Amsterdam. Onder de stoelen lagen „dertien vragen die ik altijd heb willen beantwoorden.”

Het was een zooitje gisteren in de Amsterdamse Cinerama-bioscoop. Lege sigarettendoosjes, snoepwikkels en herfstbladeren lagen in de gangpaden en onder de stoelen. De vijfhonderd mensen die waren afgekomen op de masterclass van de hoofdgast van het International Documentary Festival in Amsterdam (IDFA) hadden het niet direct door; immers, het is wel vaker een troep in de bioscoop.

En toch was de zaal die ochtend extra goed gereinigd, aldus Berliner, opdat de Amerikaanse documentairemaker (Brooklyn, 1956) hem weer kon bevuilen. Dus duurde het even voordat de toehoorders alle dertien vragen hadden gevonden die waren verstopt tussen de doosjes, de wikkels en de snippers. Dertien vragen waarvan Alan Berliner altijd al had gehoopt dat iemand ze hem een keer zou stellen. Wat is het verband tussen zijn vroege collagefilms en zijn familieportretten als Intimate Stranger, Nobody’s Business en het recente hilarische slapeloosheidrelaas Wide Awake bijvoorbeeld? Of hoe heeft hij zijn enorme beeld- en geluidsarchief, waar hij voor elke film uit put, samengesteld? En waarom heeft hij er een hekel aan de ‘Woody Allen van de documentaire’ te worden genoemd?

Een strak geregisseerde bijeenkomst dus, door een filmmaker die juist een groot oog heeft voor het efemere en het toevallige en graag pas in tweede instantie de betekenis van zijn films ontdekt. Berliner is een archivaris en een begenadigd verhalenverteller, die vindt dat film eerst een venster op de wereld moet zijn en dan een spiegel voor de toeschouwer. De vraag of zijn sterk persoonlijke films niet narcistisch zijn, vindt hij onzin: „Waarom kent de film dit taboe op het ik-perspectief, terwijl de bestsellerlijsten vol staan met memoires, dagboeken en autobiografieën?” Tot slot vroeg hij de zaal waar zijn nieuwe film over moest gaan. Over de zoektocht naar het goede onderwerp, opperde iemand. „That’s not good enough”, antwoordde Berliner. Hopelijk vinden we het antwoord binnenkort op een filmdoek.