‘Verdonk is een rebel, net als ik’

VVD’er Gert-Jan Oplaat moet de Kamer verlaten. Maar Oplaat, die op plek 24 staat, blijft hopen op terugkeer. „Maar alleen als Verdonk er dan nog is.”

De eerste door wie Gert-Jan Oplaat vorige week woensdagavond gebeld werd, was Rita Verdonk. Ze vond het jammer dat Oplaat niet herkozen was. De landbouwwoordvoerder in de VVD-fractie had erop gerekend dat hij terug zou keren, hij stond op de „vrijwel zeker verkiesbare” plek 24.

Het liep veel beroerder dan voorspeld. Het resultaat van de VVD, 22 zetels, was een grote verrassing voor hem. Oplaat, agrariër uit Markelo en sinds 1998 in de Tweede Kamer, ruimt vandaag zijn bureau op. De kasten zijn al leeg. Toch houdt hij hoop. „De kans is nog steeds groot dat ik terugkom. In de afgelopen jaren hebben ook veel Kamerleden plaats gemaakt. Wie weet gaat de VVD toch regeren en gaan er Kamerleden in het kabinet zitten.”

Oplaat komt in de fractie als twee Kamerleden vertrekken. Hij stelt één voorwaarde voor zijn terugkeer: Rita Verdonk mag niet bij de vertrekkers horen. Sinds Verdonk haar kandidatuur voor het lijsttrekkerschap van de VVD bekendmaakte, had ze in Gert-Jan Oplaat een bondgenoot. Hij was een van de weinige fractieleden die Verdonk steunden. „Ik herken veel van mezelf in haar. Zij is, net als ik, non-conformistisch, een rebel.”

Maar de fractie heeft Mark Rutte gekozen tot voorzitter.

„Ja, maar dat is toch bijna nooit voor vier jaar? Ik heb in iets meer dan acht jaar onder zes fractievoorzitters gewerkt. De strijd is voorlopig beslist, maar ik geef je op een briefje: als de VVD volgend jaar, bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, weer verliest, dan gaat de partij ingrijpen.”

Wat heeft Verdonk dat Rutte niet heeft?

„Verdonk is een stemmenkanon. De mensen die VVD stemmen, zijn gewone mensen. Ondernemers, boeren, hardwerkende mensen met een auto. Onder die groep is zij mateloos populair. Ik kom uit Twente. Daar, in de regio, zit haar aanhang. De leden in de steden hebben Rutte in het zadel geholpen.”

U wilt terugkomen, maar wilt u dan wel in een fractie zitten waar Mark Rutte voorzitter van is?

„Dat hoeft geen probleem te zijn. Zo werkt politiek. Ik ben even loyaal aan Mark Rutte als Rita Verdonk.”

Gisteren bleek waar haar loyaliteit toe leidde.

„Ik heb niets tegen Mark. Het programma was goed, de campagne is niet heel slecht verlopen, maar we hebben wel verloren. Het verhaal was te onduidelijk, te defensief. Het is net als in het voetbal: als je op 0-0 speelt, win je de wedstrijd nooit. Verdonk heeft niet veel andere opvattingen dan Rutte, maar zij kan het veel steviger uitdragen. De traditionele VVD-kiezer wil een duidelijk verhaal. Geen rekeningrijden, een streng asielbeleid, een vaste koers.”

U behoort tot de rechtervleugel van de VVD-fractie. Maakt u zich zorgen over de koers nu u weg moet?

„Er zijn er nog wel die de rechterkant kunnen bedienen. Hans van Baalen, Fred Teeven, Charlie Aptroot. Maar ze moeten niet opnieuw, zoals onder Dijkstal (1998-2002, red.) de weg collectief kwijtraken. Ook toen was de VVD onduidelijk over de koers, waarna we de verkiezingen dramatisch verloren. Dat is nu opnieuw gebeurd. Wilders heeft niet voor niets negen zetels gehaald, dat zijn voor een groot deel weggelopen VVD’ers.”

Dit is het tweede deel in een serie interviews met komende en scheidende Kamerleden. Het eerste deel is te lezen op www.nrc.nl