Reisgiganten raken op drift

De consument kiest voor internetboekingen en dat dwingt reisorganisaties tot forse reorganisaties.

Er wordt niet meer geld uitgegeven aan vakanties.

Acht miljoen ‘reisbureaus’ kent Nederland. Of misschien wel meer. Maar de zogenoemde direct sellers, die alleen via internet verkopen, rukken op. Zeker de helft van de bevolking boekt regelmatig vakanties op internet.

Met verregaande consequenties voor de reiswereld. „De klassieke reisorganisatie is gedoemd te verdwijnen”, zegt Steven van der Heijden, bestuursvoorzitter van reisonderneming TUI Nederland, de marktleider in Nederland. „De komende jaren worden kaf en koren genadeloos van elkaar gescheiden”, zegt hij. Zijn eigen bedrijf rekent hij tot het koren.

Ook concurrent Thomas Cook moet zich aanpassen, de omzet van het bedrijf liep vorig jaar terug. „We proberen op de wensen van consumenten in te spelen met onze eigen webwinkels en callcenters”, zegt topman Gerard Helming. „In 2006 hebben we herstel doorgemaakt, we staan er nu beter voor.”

De reisbranche zit al jaren met een probleem: veel meer vakantietijd dan nu kunnen Nederlanders niet besteden. Meer geld uitgeven kan wel. Door economische terugval en internationale crises (11 september 2001, Irak, sars, vogelgriep) gebeurde dat de afgelopen jaren niet. In deze tijd kwamen de online reisbureaus op het toneel, als concurrenten van de traditionele reiswereld.

De overheadkosten van deze webwinkels zijn maar een fractie van die van de gevestigde ondernemingen. Ze kennen geen reisbureaus, geen brochures, geen grote kantoren. En toch identieke vakanties, want ze kopen stoelen bij dezelfde luchtvaartmaatschappijen en bedden bij dezelfde hotels als TUI, Thomas Cook en de andere grote touroperators.

Vergelijk Sunweb, een online bureau, met TUI. Sunweb had in 2005 een omzet van 120 miljoen euro, binnengehaald door 54 personeelsleden. TUI had tien keer zoveel omzet, maar had daar 40 keer zoveel personeel voor nodig. En de opmars van Sunweb is nog niet ten einde. Eigenaar Joost Romeijn koopt links en rechts concurrenten en wint ook door eigen groei marktaandeel. Dit jaar stoot het bedrijf door naar een omzet van 170 miljoen, volgens vakblad Reisrevue.

Wat stellen de klassieke bedrijven daar tegenover? TUI, dochteronderneming van de gelijknamige Duitse onderneming, reorganiseert driftig. Het bedrijf had tot voor kort een keur aan touroperators, waarvan sommige zeer specialistisch. Dat wil zeggen gericht op één regio of één kleine doelgroep. Voormalig TUI-directeur René Klawer nam afgelopen zomer zes van deze merken over, waaronder De Boer & Wendel, Panta Reizen en Zeetours Cruises.

Onder de naam Reisspecialistengroep moeten zij hun zelfstandig bestaansrecht bewijzen. Die is goed voor een jaaromzet rond de 100 miljoen euro. De verkoop vormt onderdeel van de strategie van TUI gericht op versimpeling van de structuur, minder merken en een hogere omzet.

TUI heeft nog drie hoofdmerken over: Holland International, Arke en Kras. Holland International kan alleen via reisbureaus worden geboekt, Arke is het belangrijkste merk op het web, al blijven ook Arke-winkels bestaan. De reorganisatie pakt gunstig uit: Holland International en Arke dreven de boekingen van TUI vorig jaar op met 6 procent en ook dit jaar wordt een stijging verwacht. TUI wil zijn 200 reisbureaus openhouden.

Thomas Cook – net als TUI een dochterbedrijf van een Duits concern – volgt een soortgelijke strategie. Het stootte zijn merk Belvilla af en heeft nog twee touroperators over, Neckermann en Vrijuit. Het gebruikt Thomas Cook als merknaam voor zijn reisbureaus. Het aantal internetboekingen ligt op 30 procent. Niet zo hoog als Thomas Cook zou willen, want zo blijft het kwetsbaar voor de webwinkels en dalen de overheadkosten niet genoeg. Begin deze maand kondigde Thomas Cook een grote sanering aan. Hoeveel van de duizend banen er moeten verdwijnen wil Helming niet zeggen. De vakbonden houden rekening met één op de vijf.

Zal het nog goed aflopen voor de ‘klassieke’ reisgiganten? Dat is onzeker. Joost Romeijn en andere internetondernemers houden niet stil bij de grenzen van Nederland. Sunweb heeft al een Belgische en een Spaanse site. Maar de cowboys van de vakantiewereld willen TUI AG en Thomas Cook AG, de twee grootste reisondernemingen van Europa, ook aanpakken op hun eigen, Duitse grond.

Tot beste internetreisbureau is in 2006 voor de vijfde keer uitgeroepen: www.elmarreizen.nl of 41660 naar 7585.