‘In Spanje is het ’s winters fijner dan in Sluis’

Het Zeeuwse Sluis wil met luxe villa’s zorgen voor instroom van buiten. Maar ook andere krimpende gemeentes concurreren om dezelfde aanwas.

Die prognoses over de afkalvende bevolking in Zeeland, die kennen ze wel. Maar geloven? Dat is wat anders. Neem de openbare basisschool J.H. van Dale in het Zeeuwse dorp Sluis. De schoolt telt 120 kinderen. Ieder jaar komen er zo’n tien kleuters bij. „Onze grootste zorg is nu: hoe zorgen we ervoor dat die kleuterklas niet te vol wordt”, zegt waarnemend directeur Wil Prins. „Wij moeten altijd een beetje lachen om de prognoses over krimp.”

Een paar jaar geleden verdwenen bankfilialen uit het dorp en werden veel mensen ontslagen, zegt Prins. „Dat was een spannend moment. We dachten dat de mensen zouden vertrekken. Maar dat gebeurde nauwelijks.”

Het dorp Sluis in Zeeuws-Vlaanderen maakt deel uit van de gemeente Sluis (19 dorpen in totaal). De gemeente is een van de regio’s die tot 2025 fors zullen krimpen, blijkt uit de vandaag verschenen studie van het Ruimtelijk Planbureau (RPB). Het inwoneraantal van ruim 24.000 zal met zestien procent afnemen, het aantal huishoudens daalt met negen procent.

De meeste gemeentes durven die krimp niet onder ogen te zien, stelt het Planbureau. Ze denken liever in termen van groei. Zo ook de gemeente Sluis. Tot 2010 komen er tussen de 1.300 en 1.600 woningen bij, zegt burgemeester Jaap Sala. Hij duikt in zijn kast om de diverse ‘ontwikkelingsplannen’ op te zoeken. Sluis moet de strijd tegen de krimp aangaan, zegt de burgemeester, omdat anders scholen en sportverenigingen niet meer kunnen bestaan. „We willen hier heus geen tienduizenden mensen erbij. Het gaat ons om het stabiel houden van de bevolking. Daar vechten we voor.”

Maar wie gaat in die nieuwe huizen wonen? Voorlopig is er nog genoeg vraag vanuit Sluis zelf, zegt de burgemeester. Maar er moeten ook mensen van buiten komen. Welvarende ouderen zijn een geliefde doelgroep. In de eerste opgeleverde projecten was de verhouding ongeveer driekwart „uit de omgeving” en een kwart „van buiten.” Dat is een ideale verhouding, vindt Sala, al sluit hij niet uit dat er steeds meer mensen van buiten moeten worden gelokt. „In de toekomst moeten we meer mensen overhalen hier te komen wonen”, zegt makelaar Frank Vercraije.

In Villapark Groenevelt, dat tegen het dorp Sluis is aangebouwd, gebeurt dat al. Het project – in de eerste fase zestig villa’s tussen de 400.000 en 650.000 euro – ‘beoogt nadrukkelijk een bovenregionale markt aan te boren’. De verkoop is vier jaar geleden begonnen. Vijftig procent is nu verkocht. Het zou wel wat sneller mogen vollopen, vindt bewoner Harry van Ierland. „Mensen moeten het aandurven hier te komen wonen.” Van Ierland zelf komt uit Tilburg en woonde een tijd in Frankrijk. Hij is een van de weinigen die nog niet gepensioneerd is. „Iedereen komt hier voor de rust en de ruimte.”

Gemeentes zullen straks steeds feller met elkaar concurreren om inwoners binnen te halen, waarschuwt het Planbureau vandaag. Het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting (Nirov) registreert alle serieuze bouwplannen in Nederland. Dan gaat het over ruim een miljoen nieuwe huizen. „Terwijl er in de toekomst toch echt minder mensen zullen zijn”, zegt Nirov-projectleider Jan Kadijk. „En die kunnen dan ook nog voor een verblijf in het buitenland kiezen. In Spanje is het in de winter toch echt beter toeven dan in Sluis.”

RPB-directeur Wim Derksen: Gemeentes zouden zichzelf de vraag moeten stellen of hun mensen door krimp ongelukkiger of armer worden. Ik denk van niet.”

Jan Kadijk van het Nirov wijst erop dat bestuurders van kleine gemeentes vaak het overzicht missen. „Ze zijn toch wel wat kortzichtig en ambitieus.” Ook speelt volgens hem mee dat gemeenten inkomsten halen uit de verkoop van grond voor woningbouw. „Gelukkig bestaat er ook nog zoiets als marktwerking”, zegt Kadijk. „Ontwikkelaars gaan meestal pas bouwen als 70, 80 procent is verkocht.” Ook burgemeester Sala van Sluis beseft dat: „De markt bepaalt hoe het gaat. Wij proberen de trend van krimp tegen te gaan. Als dat lukt, zijn we spekkoper.”