‘Vrede’ is een grimmige komedie over ruzie en rouw

Vrede. Een komedie over rouwverwerking van Rob de Graaf door Keesen&Co. Regie; Willibrord Keesen. Gezien: 25/11 Scouwburg, Arnhem. Inl.: www.keesen-co.nl

De dode man die daar op zijn sterfbed ligt, is dat een acteur of geen acteur? Dat is de vraag bij de voorstelling Vrede, geschreven door Rob de Graaf en gespeeld door het Arnhemse gezelschap Keesen&Co. De man is akelig wit geschminkt, ligt roerloos, is zojuist gestorven. Rondom zijn bed maken zijn vriend, zijn zuster, haar echtgenoot en een minnaar van vroeger ruzie. Ze betwisten elkaar het recht op tedere herinneringen. Hoewel de zuster volwassen is en getrouwd, leeft ze nog altijd in ‘kinderkamerrancune’ met haar broer. Ze weigert zijn homoseksuele geaardheid te begrijpen.

Vrede heeft als ondertitel een ‘komedie over rouwverwerking’. Natuurlijk, rondom het bed van een dode rouwen de nabestaanden. Bij Keesen&Co loopt het uit de hand en is het sterfgeval in de familie aanleiding tot het openbarsten van oud zeer. Een droeve rol vervult de partner van de overledene. Hij toont in spel, tekst en mimiek een diepe verbondenheid. Op het moment dat de ex-minnaar binnenkomt als een zachte maar vileine indringer stort zijn wereld ineen. De dode heeft met sms’jes, webcams en mails het contact met de ex onderhouden. Deze weet meer dan de huidige partner, die de rol van ‘huishoudsloof’ vervult.

In de regie van Willibrord Keesen vindt de voorstelling een scherp evenwicht tussen berusting en opstandigheid. Monique Kuijpers als zus Vera overtreft zichzelf in schitterend, ingehouden subtiel spel waarin ongeremde woede en noodzakelijke zelfcorrectie elkaar afwisselen. De zachtmoedige vriend Wim Bouwens kiest als kernspreuk om zijn verdriet te overwinnen ‘Ach ja’, en daarmee lijkt alles gezegd. Er is taal nodig om het onbegrijpelijke te begrijpen. Reinout Bussemaker heeft een interessante rol als buitenstaander. Met rake observaties toont hij aan dat de vete niet meer over de dode gaat, maar over het eigen, subjectieve beeld dat wij ons van de ander vormen. Rouwverwerking is niets anders dan woede de vrije teugel geven.

Vrede is bitter, grimmig en pijnlijk, en wordt met verve gespeeld. We weten nooit wie de ander is, luidt de diepere betekenis. De dode hoort de rouwenden aan, zonder één krimp te geven. Het contrast tussen de stilte die hem omringt en de hel die de anderen creëren, maakt Vrede tot een ontluisterende, boeiende voorstelling. Mooi citaat: ‘Het is beter stil te zijn als we iets niet begrijpen.’