Voorkeur VVD-kiezer voor Verdonk

Rita Verdonk, de nummer twee op de kandidatenlijst van de VVD, heeft bij de verkiezingen van afgelopen woensdag meer stemmen gekregen dan lijsttrekker Mark Rutte.

Verdonk, demissionair minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie, kreeg 620.555 stemmen, Rutte 553.500.

Dat bleek gisteren tijdens een bijeenkomst van de Kiesraad, waarbij de definitieve uitslag van de Tweede-Kamerverkiezingen van woensdag werd vastgesteld. De VVD haalde 22 zetels, een verlies van zes ten opzichte van 2003.

Het is, voor zover bekend, voor het eerst in de parlementaire geschiedenis dat een lijsttrekker voor de Tweede Kamer minder stemmen trekt dan een lager op de lijst geplaatst persoon. Rutte zei daar vanmorgen in zijn dagelijkse videoboodschap op zijn website over: „Ik ben geschiedenis geworden.” Niet alleen Verdonk haalde veel voorkeurstemmen, ook de VVD’ers Kamp en Griffith trokken veel kiezers.

Verdonk zou later vandaag bekend maken wat zij met die steun zou doen. Binnen de VVD wordt gevreesd dat Verdonk het leiderschap van Rutte ter discussie zal stellen. Verdonk reageerde gisteren euforisch op de uitslag en zei het nog een dag te willen laten bezinken.

Rutte noemde het „een bijzondere omstandigheid” en zei dat hij het „knap” vindt dat „Rita zo veel stemmen voor de VVD heeft binnengehaald”. Hij zei dat de kiezer het blijkbaar heeft gewaardeerd dat ze het moeilijke integratiebeleid tegen de maatschappelijke stroom in toch heeft uitgevoerd.

Rutte vindt niet dat hij zelf consequenties aan de uitslag moet verbinden: „De leden hebben mij tot lijstrekker gekozen en de fractie tot fractievoorzitter”, zei hij gisteren in een eerste reactie. Rutte heeft gisteren contact gehad met Verdonk, maar zij wilde ook niet aan hem zeggen hoe zij met de uitslag om zal gaan.

Rutte won in mei dit jaar nipt de verkiezing om het lijsttrekkerschap van Rita Verdonk. Rutte haalde 51 procent van de stemmen van de leden, Verdonk 46 procent. Ook toen al werd gezegd dat de VVD-kiezer, anders dan de VVD-leden, meer zou voelen voor Verdonk dan voor Rutte als liberale leider.