PvdA: snel debat generaal pardon

De PvdA-wens voor een generaal pardon aan afgewezen asielzoekers van voor 2001, is een signaal aan Balkenende: ‘Neem ons serieus in de formatie.’

De verkennende gesprekken van informateur Rein Jan Hoekstra (CDA) waren nog niet begonnen, of het eerste breekpunt van de PvdA lag al op tafel. Via een omweg, buiten de onderhandelingstafel om maakten de sociaal-democraten gisteren duidelijk dat zij een generaal pardon willen voor alle uitgeprocedeerde asielzoekers die onder de oude Vreemdelingenwet van 2001 vallen. Zo’n pardon is onbespreekbaar voor het CDA.

PvdA-leider Wouter Bos gaat donderdag, zodra de nieuwe Tweede Kamer is geïnstalleerd, meteen een spoeddebat met minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) aanvragen. Het huidige, demissionaire kabinet van CDA en VVD is tegen zo’n pardon. „We hebben tijdens de hele campagne gezegd dat we dit als eerste na de verkiezingen wilden regelen”, zegt een PvdA-woordvoerder. „Dat komen we nu na.”

De PvdA weet dat een generaal pardon in de nieuwe Tweede Kamer kans maakt op een meerderheid. De linkse partijen PvdA, SP en GroenLinks zijn altijd voor geweest, net als de ChristenUnie. D66 is ook voor. Met de steun van de tweekoppige Partij voor de Dieren komen de voorstanders op 76 zetels, een nipte meerderheid dus.

Vlak voor het einde van de verkiezingscampagne maakte Wouter Bos een generaal pardon tot hoofdpunt voor de onderhandelingen voor een nieuw kabinet. De PvdA had meer belangrijke programmapunten, zoals het in de toekomst laten meebetalen van ouderen aan de AOW en het beperken van de hypotheekrenteaftrek. Maar een week voor de verkiezingen kwam Bos opeens met een zeven-puntenplan, waarin die mogelijke breekpunten voor een coalitie van CDA en PvdA ontbraken.

Bos noemde in zijn plan wel de aanpak van armoede en probleemwijken, meer werk voor iedereen, het niet laten stijgen van de huren en betere zorg in verpleeghuizen. En hij noemde het generaal pardon. Zes van de zeven punten lijken bespreekbaar voor het CDA, maar het pardon is een principezaak, in elk geval voor de partijtop. Binnen de achterban is er veel sympathie voor.

Meteen na de presentatie van het plan zeiden CDA’ers dat daar in een kabinet met het CDA nooit sprake van kan zijn. Belangrijkste argument: een generaal pardon is oneerlijk ten opzichte van de afgewezen asielzoekers die al vertrokken zijn. Ook voor de VVD is een generaal pardon niet onderhandelbaar. VVD-leider Mark Rutte zei vanmorgen dat dat „een signaal naar gelukszoekers” zou zijn. Als de Tweede Kamer zich donderdag uitspreekt voor een generaal pardon, kan ook Verdonk in grote problemen komen. Zij heeft al gezegd dat er geen pardon zal komen zolang zij minister is.

De PvdA wil het deze week hard spelen. Het pardon is een van de weinige écht harde punten van de partij in de formatie. Het is daarom ook een signaal aan premier Balkenende dat de partij serieus genomen wil worden. De PvdA heeft zich geërgerd aan de houding van de premier vlak na de verkiezingen. Tijdens het nachtelijk televisiedebat zei Balkenende dat het CDA, dat als grootste partij het voortouw zal nemen in de formatie, geen enkele partij uitsluit. Maar hij zei er wel bij dat de andere partijen het moeten doen met het CDA „precies zoals het nu is, met ons program”.