‘Iedereen ziet in dat een modern Turkije een brug kan zijn’

De gesprekken tussen de Europese Unie en Turkije over de kwestie Cyprus zijn mislukt. Gisteren liet de Finse minister van Buitenlandse Zaken, Erkki Tuomioja, weten dat zijn pogingen om Turkse (lucht)havens open te krijgen voor Cypriotische vliegtuigen en schepen geen effect hebben geoogst.

Turkije weigert Cypriotische vliegtuigen en schepen toe te laten tot zijn grondgebied. Turkije erkent Cyprus namelijk niet. Turkije bezette in 1974 het noordelijke deel van Cyprus, waar de Turks-Cyprioten later een eigen republiek stichtten. De EU wil dat het eiland wordt herenigd onder gezag van de internationaal erkende regering, die in het zuidelijke deel zetelt. Turkije moest van de EU uiterlijk deze week de schepen en vliegtuigen uit Cyprus toelaten.

Camiel Eurlings, de Turkije-rapporteur van het Europees Parlement, noemt het onbegrijpelijk, dat Turkije de Europese handreiking die de Nederlandse premier Jan Peter Balkenende als EU-voorzitter in 2004 aan Turkije gunde, heeft laten gaan. Van Balkenende hoefden de Turken Cyprus niet expliciet te erkennen. Het opengooien van de grenzen zou de facto erkenning betekenen zonder dat ‘Ankara’ een gezichtsverlies zou lijden.

Waarom hebben de Turken deze kans niet benut?

Eurlings: „Er waait momenteel een golf van nationalisme door Turkije. De hervormers willen de wind uit de zeilen van de nationalisten nemen door zogenoemd niet toe te geven aan de EU. De hervormers hebben duidelijk hun verantwoordelijkheid niet durven te nemen.”

Uw collega Joost Lagendijk zei dat de EU al lang afstevende op het staken van de onderhandelingen met Turkije.

„Leden als Frankrijk en Oostenrijk zijn tegen Turks lidmaatschap, maar er was was zeker geen opzet in het spel. Elk lid van de Unie ziet het belang in van goede betrekkingen met Turkije. Als we Turkije uitsluiten en het land afstevent op het fundamentalisme, dan hebben we een groot probleem. Iedereen ziet in dat een modern Turkije een brug kan zijn. Maar Ankara moet de hervormingen echt doorvoeren, en Cyprus erkennen.”

Wat betekent de Turkse weigering voor de onderhandelingen?

„De gesprekken over de toelating van Turkije tot de EU worden niet definitief stopgezet.”

„Laat ik het zo zeggen: De trein is niet helemaal ontspoord, maar wel tot stilstand gekomen.”