Een aap krijgt Parkinson

Bij Sonja afgelopen zaterdag sprak men over het gebrek aan buitenland reportages op de televisie. Wij kijken alleen nog maar naar binnen werd er gezegd. Juist televisie zou een venster op de wereld kunnen zijn, in plaats van een venster op ongein en gezanik. Maar voor we aan het mopperen slaan: deze week is er weinig te klagen. Want het IDFA, het internationale documentaire festival in Amsterdam is aan de gang en daar krijgen we wat van mee op de televisie. Zondagavond werd de merkwaardige maar zonder meer interessante documentaire Darwin’s Nightmare uitgezonden, over de narigheid in Tanzania rond het Victoriameer, waar mensen eten van vissenkoppen waar de maden uitkruipen, gisteravond bracht Tegenlicht zijn wekelijkse buitenlanddocumentaire en de rest van de week wordt er regelmatig over het IDFA bericht en zijn op www.hollanddoc.nl dagelijks documentaires te zien.

Tegenlicht richtte gisteravond de camera op Venezuela, waar president Hugo Chávez de armeren geweldig lijkt aan te spreken, maar de middenklasse en de ondernemers bepaald niet. Het land is de vijfde olieproducent ter wereld en heeft dus wel wat geld uit te geven. Maar olie komt niet vanzelf uit de grond en de opbrengsten lopen nu al terug als je de voormalige directie mocht geloven. De taal die de president uitsloeg stemde ook niet al te vrolijk: een en al retoriek over ‘de felle wind van de geschiedenis’, de noodzaak tot één partij te komen en de mooie idealen die Cuba en de voormalige Sovjet Unie vormden. Hm. Men vraagt zich af hoe lang de armen reden zullen hebben om hun president te loven.

Intussen was, over buitenland gesproken, de BBC gisteravond met een totale dieren-, natuur- en ecologieavond bezig, die uitmondde in een werkelijk heel interessante documentaire over de voors en tegens van dierproeven Monkeys, rats and me: animal testing, gemaakt door iemand die zijn standpunt niet helemaal bepaald heeft, maar neigt naar tegen. Het uitgangspunt is de bouw van een nieuw laboratorium in Oxford, waar dagelijks leden van de actiegroep Speak tegen de bouwers staan te schreeuwen dat ze tuig zijn. Een deel van de aanhang was voorheen in het Animal Liberation Front actief, een groepering die er niet voor terugschrok bommen te plaatsen en gebouwen in brand te steken, en ook nu nog zijn niet alle acties even fris en sympathiek. Aan de andere kant staat hoogleraar neurochirurgie Tipu Aziz, een van de weinige wetenschappers die in Engeland met zijn gezicht op de televisie durft om dierproeven te verdedigen. We zien hem en andere onderzoekers aan het werk met dieren, we krijgen zelfs hersenoperaties op ratten te zien – en een hersenoperatie op het jongetje Sean dat sinds zijn zesde door een zeldzame spierziekte steeds slechter is gaan bewegen totdat hij nu, ongeveer tien jaar oud, in een rolstoel zit en nog niet eens zijn handen kan gebruiken. Aziz maakt onder meer gebruik van de resultaten van proeven op apen om ook de jongen te opereren. De apen lijden geen pijn, zegt hij. Maar een leuk leven hebben ze nu ook weer niet, want ze krijgen, bijvoorbeeld, Parkinson. Sean is enkele maanden na de operatie enorm vooruit gegaan. De vraag blijft of dat resultaat de proeven rechtvaardigt. Ja, zegt filosoof Peter Singer, de bedenker van het dierenrechtenconcept. En heel voorzichtig zegt ook de documentairemaker ‘ja’ aan het eind van zijn film.

Ze zouden deze film eens op de Nederlandse televisie moeten laten zien. En dan discussiëren, met de dierenpartij, wetenschappers en dierenrechtenmensen. Echt leerzaam. En echt ingewikkeld.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen