Coalitie CDA en SP aan Brabantse keukentafel

Deze twee hebben meer met elkaar gemeen dan je op het eerste gezicht zou zeggen. Foto WFA WFA61:NOS VERKIEZINGSDEBAT 2006:DEN HAAG;21NOV2006- De lijsttrekkers van de, volgens de peilingen, twee grootste partijen, Jan Peter Balkenende (CDA, r.) en Jan Marijnissen (SP) bereiden zich voor op het verkiezingsdebat. Op de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen, woensdag 22 november, vond in de hal van de Tweede Kamer het laatste verkiezingsdebat plaats. Voor een laatste maal gingen de lijsttrekkers van de partijen met elkaar in debat om de stem van de zwevende kiezers te verkrijgen. WFA/jvdh/str. Ronald Fleurbaaij WFA WFA

‘Slepende formatie’, ‘Nederland onbestuurbaar’. Er is gezucht, geklaagd en gesomberd over de verkiezingsuitslag, die zelfs ‘rampzalig’ voor Nederland zou zijn.

Het is natuurlijk maar net hoe je het wilt zien. Journalisten benadrukken het onoverbrugbare gat tussen SP en CDA. De confrontatie uitvergroten is immers onze tweede natuur, want daarin zit veel meer verhaal, meer drama en spanning. Maar je kunt net zo goed zoeken naar de overeenkomsten tussen CDA en SP. Is die tegenstelling wel zo groot en is Nederland wel zo gepolariseerd?

Sterk in de provincie

De kandidaat-Kamerleden van CDA en SP wonen het verst van Den Haag van alle partijen: gemiddeld zo’n 80 tot 90 kilometer. Ze horen dus niet bij de grachtengordel. En de drie grote zuidelijke steden waar de SP de grootste partij werd – Heerlen, Nijmegen en Eindhoven – waren ooit échte CDA-steden. Beide partijen hebben bovendien sterke wortels in Brabant.

De partij als een familie

Zowel CDA als SP heeft een duidelijke leider die de partij als een Pater Familias voorgaat – en dat al wat langer dan gisteren. VVD en D66 hebben daarentegen de afgelopen vijf jaar al de nodige roergangers versleten en hun positie is dan ook veel zwakker. CDA en SP tellen relatief veel leden: dat wijst op grote betrokkenheid. Overal in het land zijn wel aanhangers die willen folderen. De partij als een gezellige familie: dat past ook bij een Brabantse sfeer.

Geloof en moralisme

Jan Marijnissen was als jongetje misdienaar en waardeert de rooms-katholieke traditie. Bij het laatste congres van de SP werd openlijk geflirt met het christelijke geloof via lijstduwer en priester Huub Oosterhuis. Daardoor werd het voor kerkelijk betrokkenen gemakkelijker die Rubicon over te steken naar een partij die religie ooit ‘opium voor het volk’ vond. Balkenende zette vanaf zijn aantreden als partijleider in 2001 ‘normen en waarden’ op de agenda. Uit datzelfde jaar stamt het manifest Stop de uitverkoop van de beschaving, van onder andere Marijnissen, dat ook een moreel appèl doet.

Ideologische veren afgeschud

De SP is steeds meer een ‘gewone’ burgerlijke partij geworden en wijst zelfs de NAVO en het koningshuis niet meer principieel af. We horen geen geharnaste taal meer over het grootkapitaal en het militair-industrieel complex. Maar ook het CDA is in drie decennia flink opgeschoven. Het staat nu veel dichter bij de andere partijen wat betreft zondagsrust, euthanasie, homoseksualiteit en de positie van de vrouw. Het gat tussen CDA en SP is nu kleiner dan ooit.

De Brabantse keukentafel

Dus hoezo polarisatie? Rosenmöller bespeurde chemie tussen de leiders Balkenende en Marijnissen. En die klik is belangrijk – politiek is tenslotte mensenwerk – dat bewezen Van Agt en Wiegel die er na een dinertje in 1977 zo uit waren, terwijl er destijds ook moeizame besprekingen werden verwacht. Laat Balkenende, Marijnissen en Bos ver van het Haagse gezeur een coalitie beklinken: aan een keukentafel in Brabant.

Zie jij ook positieve ontwikkelingen? Mail next@nrc.nl