Alpineskiërs komen met horten en stoten op gang

De winters zijn niet meer koud genoeg om wereldwijd alle ski- wedstrijden te laten doorgaan. „Met kunstsneeuw kunnen wij onze problemen oplossen, maar ik heb grotere zorgen.”

Henk Stouwdam

In het Amerikaanse Aspen en het Canadese Lake Louise werd afgelopen weekeinde normaal geskied om de wereldbeker. Maar wat heet normaal als de aanhoudende hoge temperaturen al hebben geleid tot twee afgelastingen (Sölden en St. Moritz) en vrijwel zeker tot één extra annulering (Val d’Isère) in dit nog prille wintersportseizoen? De skisport wordt bedreigd door klimaatverandering.

Het gevaar is niet nieuw. Wetenschappers waarschuwen als gevolg van opwarming van de aarde al jaren voor een verschuiving van de sneeuwgrens en afnemende sneeuwval, met als gevolg dat het skiseizoen korter wordt. Maar zelden kwamen de alpineskiërs met zoveel horten en stoten op gang als deze jaargang.

Op een gletsjer in het Oostenrijkse Sölden kon een maand gelegen niet geskied worden, omdat de sneeuw was weggespoeld door hevige regenval. En in het Zwitserse St. Moritz volgde bij gebrek aan sneeuw afgelasting van de wedstrijden voor vrouwen, op 9 en 10 december. Dat lot is vrijwel zeker ook het Franse Val d’Isère (mannen) beschoren, in hetzelfde weekeinde. De internationale skifederatie (FIS) had voor ‘Sölden’ geen alternatief, maar probeert die andere twee toernooien te verplaatsen naar Noord-Amerika, waar de internationale skitop in elk geval tot en met 3 december verblijft voor races in Aspen, Lake Louise en Beaver Creek.

Maar de vraag is of de FIS zich bij het samenstellen van de kalender niet meer moet laten leiden door de klimaatverandering, en bescherming van de natuurgebieden een hogere prioriteit moet geven. In de afgelopen 26 jaar werden negentien van de twintig warmste jaren genoteerd; de toptien zelfs sinds 1990. De gemiddelde temperatuur is in de vorige eeuw met één graad gestegen. Deskundigen waarschuwen dat bij ongewijzigde omstandigheden de gemiddelde temperatuur aan het eind van deze eeuw zal zijn gestegen met nog eens 1,3 tot 1,6 graden. Hoewel onderzoekers nog niet van alle details op de hoogte zijn, zijn ze het er wel over eens dat het verbranden van fossiele brandstoffen de voornaamste oorzaak is.

In het mondaine skioord Aspen in Colorado, waar de vrouwen zaterdag en zondag een wereldbekerwedstrijd op de slalom en reuzenslalom skieden, toonden wetenschappers onlangs beelden met informatie waaruit geconcludeerd kan worden dat er na 2050 niet meer in het gebied kan worden geskied als de uitstoot van broeikasgas niet aanzienlijk wordt gereduceerd. En zelfs als dat gebeurt, is de kans gering dat er na 2100 nog in en rond Aspen van de pistes gebruik gemaakt kan worden.

In tegenstelling tot Europa zijn in de Verenigde Staten inmiddels initiatieven genomen om de publieke opinie te beïnvloeden. De National Ski Areas Association (NSAA), de koepelorganisatie van Amerikaanse skigebieden, werkt samen met de Natural Resources Defense Council (NRDC), een activistenclub van wetenschappers die de gezondheid en het milieu willen beschermen, in het project Keep Winter Cool. Daarmee willen zij aandacht voor de klimatologische gevaren voor wintersportgebieden en het publiek zowel bewust maken van de problemen als mobiliseren voor het naleven van striktere regels.

Maar de topskiërs lopen vooralsnog niet warm voor de actie Keep Winter Cool (www.keepwintercool.org). Ondanks veel verzoeken hebben tot nu slechts vier sporters meegewerkt aan een filmpje op internet, waarin wordt opgeroepen tot meer betrokkenheid bij het probleem en de gevolgen van de opwarming van de aarde. Een van hen is olympisch kampioene van 1988 Picabo Street, nota bene een Amerikaanse oud-skister. De anderen zijn relatief onbekende snowboarders: Romain De Marchi uit Zwitserland, en de Amerikaanen Dave Downing en Jeremy Jones.

De Aspen Skiing Company, de onderneming die de skigebieden rond Aspen exploiteert, confronteert de bezoekers met de gevolgen van klimaatverandering en poogt hen tot gedragsverandering aan te zetten met een marketingprogramma en een website. En sinds dit jaar is aan de skipassen in Aspen een informatielabel bevestigd met vijf aanbevelingen om thuis bij te dragen aan de reductie van koolstofdioxide.

Gian-Franco Kasper, de voorzitter van FIS, verwacht op termijn aanpassingen om de skipistes in stand te houden, maar denkt niet dat die grote gevolgen voor de skisport zullen hebben. „Met kunstsneeuw kunnen wij onze problemen nog wel oplossen, maar ik heb grotere zorgen voor het toerisme. Er dreigt een groot economisch probleem”, zei hij tegenover de krant The New York Times .

Volgens Kasper veranderen de standpunten al. „Vijftien jaar geleden zou in mijn vaderland Zwitserland een referendum voor het gebruik van kunstsneeuw in wintersportgebieden geen kans hebben gemaakt. Nu is niemand meer tegen, zelfs de groene partijen niet. Voor de wintersportplaatsen is het een kwestie van overleven. Wat niet wil zeggen dat zij de problemen als gevolg van de klimaatverandering negeren. Ze strijden simpelweg tegen de desastreuze gevolgen.”