Veel spoedopnames na medicatiefouten

Jaarlijks belanden ruim 19.000 mensen met spoed in het ziekenhuis wegens bijwerkingen na medicatiefouten. Dat blijkt uit een onderzoek in opdracht van apothekers en specialisten dat morgen verschijnt.

Het gaat om bijwerkingen die ontstaan na fouten bij het voorschrijven, afleveren of toedienen van geneesmiddelen. Met de ziekenhuisopnames is jaarlijks ruim 85 miljoen euro gemoeid.

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de vereniging van ziekenhuisapothekers NVZA en de Orde van Medisch Specialisten. Het had plaats in 21 ziekenhuizen, verspreid over Nederland. Gedurende veertig dagen is van alle acute opnames (met uitzondering van bevallingen, psychiatrische patiënten en kinderen) onderzocht welke rol het geneesmiddelengebruik heeft gespeeld. De patiënten bij wie mogelijk sprake was van verkeerde medicatie, werden onafgebroken gevolgd.

Van de gemiddeld ruim 738.000 spoedopnames per jaar blijkt 5,6 procent gerelateerd te zijn aan het geneesmiddelengebruik, waarvan bijna de helft (ruim 19.000) als ‘potentieel vermijdbaar’ werd omschreven. Tweederde van deze patiënten was ouder dan 65 jaar. De meeste patiënten gebruikten geneesmiddelen tegen diabetes, bloedstolling en ontstekingsremmers. De laatste – zoals ibuprofen – zijn vrij verkrijgbaar bij de drogist. Het gaat vooral om patiënten die meer geneesmiddelen tegelijk gebruiken of die verscheidene aandoeningen hebben, om patiënten die voortijdig hun medicatie staken, om verwarde patiënten en om nierpatiënten.

Volgens onderzoeksleidster Patricia van den Bemt van de Universiteit Utrecht zouden veel medicatiefouten kunnen worden voorkomen als patiënten die meer medicijnen gebruiken jaarlijks standaard een ‘APK-keuring’ zouden krijgen. Daarbij zouden artsen en apotheker gezamenlijk moeten bekijken of de patiënt nog de juiste medicatie krijgt en of die ook wordt ingenomen. Ook zouden ze meer informatie moeten uitwisselen over bijkomende aandoeningen van hun patiënten.

De patiënten die na medicatiefouten in het ziekenhuis worden opgenomen, verblijven er langer dan gemiddeld. Ze liggen er gemiddeld 11,2 dagen, terwijl het landelijk gemiddelde 5,6 dagen is.

De meeste patiënten die tijdens het onderzoek werden gevolgd, herstelden. Bijna 7 procent van de patiënten met bijwerkingen na medicatiefouten, kwam te overlijden.

Tot nu toe gingen artsen en wetenschappers uit van 90.000 ziekenhuisopnames per jaar door verkeerd geneesmiddelengebruik in Nederland. Dat was een schatting naar aanleiding van een meta-analyse van vooral Amerikaanse studies.