Militieleider strijdt tegen VN in O-Congo

Soldaten van de VN en van het regeringsleger vechten sinds zaterdag in Oost-Congo met het leger van rebellenleider Laurent Nkunda. Militairen van de Verenigde Naties bombardeerden vanochtend posities van Nkunda in Sake, maar het stadje was nog in handen van de rebellen; ongeveer 15.000 bewoners sloegen op de vlucht.

De strijd begon zaterdagochtend. Het Congolese regeringsleger slaagde er niet in om de opstandelingen te verdrijven. De rebellen hebben ongeveer 800 man in Sake, de VN ruim duizend. Aan de zijde van het regeringsleger vielen ten minste acht doden.

Alle machtsgrepen in Congo begonnen in het oosten: in 1996 tegen Mobutu en een jaar later tegen Laurent Kabila. Die oorlogen leidden tot veranderingen in het 2000 kilometer westwaarts gelegen Kinshasa, maar na de verkiezingen dit jaar blijven de tribale en regionale problemen van het oosten onopgelost. Eén van die problemen ligt in Noord-Kivu met een grote gemeenschap van immigranten uit Rwanda, de zogenoemde Banyarwanda, die soms in onmin leeft met de oorspronkelijke bewoners, de Nande. Politici en krijgsheren wakkeren de tegenstellingen aan. Rebellenleider Nkunda neemt het op voor de Banyarwanda en in het bijzonder de Tutsi’s.

Onduidelijk is of Nkunda nu vecht voor zichzelf, voor de gouverneur van Noord-Kivu of voor Rwanda. Rwanda, dat in het verleden een doorslaggevende rol speelde in Oost-Congo, heeft zich al een jaar onthouden van rechtstreekse interventies. De VN-soldaten wilden vóór de verkiezingen geen militaire actie ondernemen tegen Nkunda, tegen wie een internationaal arrestatiebevel bestaat, „omdat we daarmee Rwanda uitdagen”, in de woorden van een hoge VN-militair destijds. Een netwerk van politici, militairen en smokkelaars controleert in het oosten de illegale handel in grondstoffen. Nkunda wil zijn militaire en financiële positie niet opgeven.