Het vuur brandt weer in Pannerden

Fort Pannerden is opnieuw gekraakt. Voor hoe lang?

Een kraker, vanochtend: „We verwachten de politie over een paar uurtjes.”

En weer wappert de zwarte piratenvlag boven Fort Pannerden. Bijna drie weken nadat met veel moeite en machtsvertoon het fort was ontruimd, zijn de krakers terug. ‘Welkom thuis’, luidt de tekst op een spandoek buiten het fort. De brug over de gracht is opgehaald en de toegangsweg is geblokkeerd met een caravan en een stapel houten pallets. Bovenop het verdedigingswerk zitten enkele krakers rond een kampvuur, in afwachting van wat komen gaat. En dat is waarschijnlijk een nieuwe ontruiming. De gemeente Lingewaard en eigenaar Staatsbosbeheer hebben de kraakactie, die zaterdagavond omstreeks negen uur begon, onacceptabel genoemd. Een ultimatum om het fort voor zondagnacht 24.00 uur te verlaten, is door de krakers genegeerd. „We verwachten de politie over een paar uurtjes”, zegt een kraker telefonisch maandagmorgen vroeg. Hij zegt dat er binnen ongeveer honderd krakers zijn en dat er weer barricades zijn opgeworpen.

Maar deze maandagochtend gebeurt er weinig van officiële zijde. De enige activiteit is dat er een boot van Rijkswaterstaat aanmeert, vlakbij het fort. Twee ambtenaren vragen de krakers of ze een schijnwerper willen doven die gericht is op het water. „De veerman wordt er gek van.” De krakers voldoen aan het verzoek, maar vragen Rijkswaterstaat om niet weer aan te leggen. „Hier schieten we van in de stress.” Burgemeester P. Peters van Lingewaard wilde vanochtend niet reageren. Voor de directe omgeving van het fort geldt sinds zondagochtend een noodbevel, zodat de politie bezoekers kan verwijderen.

Omstreeks het middaguur was er, op initiatief van de bewonersvereniging in Doornenburg, een gesprek gepland tussen de krakers en de gemeente. De krakers genieten veel sympathie onder de bevolking omdat ze het fort provisorisch hebben opgeknapt en rondleidingen hebben georganiseerd. Toch heeft een afvaardiging van de bewoners de krakers zondag gevraagd om vrijwillig te vertrekken. „We zijn bang voor escalatie”, verklaart Jo Ubbink. „De kraakploeg is veel groter dan de vorige keer, en er zitten veel vreemden bij.” De vorige ontruiming heeft op sommige inwoners een traumatisch effect gehad. 25 krakers boden twee dagen tegenstand. Slechts met hulp van materieel van het leger kon de mobiele eenheid het fort ontruimen. De gemeente „staat in zijn hemd”, zegt bewoner Ubbink. „Ze hebben beloofd dat ze de zaak goed zouden bewaken.” Het fort werd de afgelopen weken bewaakt door een beveiligingsbedrijf. De drie bewakers „hebben zich laten verrassen”, denkt een woordvoerder van Staatsbosbeheer. Volgens de krakers kozen de bewakers het hazenpad toen ze zagen dat er een grote groep krakers voor de poort stond. Ze waren in twee bussen aan komen rijden, veel gezichten waren bedekt met een sjaal, bivakmuts of helm. „We hebben de bewakers in niet mis te verstane bewoordingen duidelijk gemaakt dat hun werk erop zit”, zegt een kraker. „Ja, dat kan wel enigszins intimiderend overkomen.”

Fort Pannerden is in 2000 voor de eerste keer gekraakt. Het uit 1869 stammende fort op de splitsing van Waal en Pannerdensch kanaal stond al geruime tijd leeg. Er zijn plannen om het fort te restaureren en het een toeristische bestemming te geven. De krakers zijn tegen dit plan, en twijfelen aan de financiële haalbaarheid.

Dat er de afgelopen weken niet is begonnen met de restauratie, zien ze als een bevestiging van hun gelijk. Maar Staatsbosbeheer is heel druk geweest met schoonmaken en het beveiligen van het pand, zegt de woordvoerder. „Het was een gigantische puinhoop. Er lag veel meer troep dan ingeschat. Bovendien kun je pas beginnen met restaureren als er subsidies zijn. En die zijn er nog niet. Heus, het is niet zo simpel allemaal.”