De verlossing

Met één stem verloste de burger zich van meer bureaucratie, globalisering en de verwarrende diversiteit die zijn landsgrenzen doordrong. Tegelijk strafte hij de gevestigde orde voor hun vervreemding van haar burgers, en voelde zich voor even invloedrijk. Zo was dat toen de burger ‘nee’ stemde tegen de Europese grondwet. Zo lijkt het nu ook.

De verkiezingsuitslag laat de gevestigde partijen achter in een post-electorale depressie. Ze bleken niet in staat de emotie van de burger die huivert voor het verlies van de verzorgingsstaat en zich ergert aan al dat moslimgedoe te politiseren. De burger stemde extreem rechts of op de lelieblanke SP – in beide gevallen sociaal-conservatief.

Niet alleen omdat de PvdA de partij voor babyboomers en allochtonen is geworden en de arbeiders, ouderen en jongeren kwijt is geraakt. Niet alleen omdat de VVD beroerd campagne heeft gevoerd en liberalen geen partijdiscipline kennen. Niet alleen omdat het CDA de laatste volkspartij lijkt te zijn geworden met arm en rijk, jong en oud en links en rechts in het kiezersgilde verenigd.

De burger tendeert niet alleen naar sociaal-conservatisme door het aanbod van de partijen of het gebrek daaraan, noch uit politieke overtuiging of strategie. Eerder verlangt hij erbij te horen, een nieuwe ervaring te beleven. Met één druk op de knop verhief de daarin steeds beter geoefende burger zichzelf tot avatar in zijn zelf ontworpen belevingsuniversum. Hij zag zichzelf schitteren in de beste bijrol van een drama beter dan soap, reality tv of youtube. Met dat goed gemikt handgebaar was hij er helemaal zelf bij geweest en koos hij zijn nieuwe verlosser, zo eentje die hip is en waar je mee gezien kunt worden, die je doet opvallen.

Tegen emotionele verslaving en hitparades kan geen politiek programma op. Tegenover een verlangen naar nieuwe vormen van bevrijdingstheologie kun je als gevestigde partij niets uitrichten. En een messias volg je slechts door in hem te geloven, niet door je te laten overtuigen. De democratie is dood. Leve de democratie!

Naema Tahir

Jurist en auteur van ‘Kostbaar bezit’ en ‘Een moslima ontsluiert’.