CDA + PvdA + D66

Ik pleit voor een stabiele coalitie: CDA, PvdA en D66.

Inhoudelijk gezien is er geen ander drietal waarbij de verschillen kleiner zijn.

Het is een groot misverstand dat de partijen die de meeste zetels hebben gewonnen in de coalitie moeten komen. Waarom zouden de kiezers die van mening zijn veranderd, invloedrijker moeten zijn dan de kiezers die hun partij trouw zijn gebleven? Elke stem en elke zetel telt even zwaar dus is elke meerderheidscoalitie even democratisch.

Niet elke coalitie is echter even stabiel. Het is duidelijk dat een coalitie van partijen die elkaar inhoudelijk het dichtst naderen, vermoedelijk het meest stabiel zal zijn. Ook bevorderlijk voor de stabiliteit is dat de coalitiepartijen de mogelijkheid hebben zich te kunnen profileren, zodat bij volgende verkiezingen de kans op verlies kan worden verminderd.

Mijn vermoeden is dat een coalitie van CDA, PvdA en D66 de voorkeur van een ieder verdient. De coalitie heeft weliswaar slechts één zetel meer dan de kleinst mogelijke meerderheid (41 + 33 + 3 = 77), maar de helft plus één is al voldoende. Omdat de coalitie een centrumcoalitie is, zullen er bij moeilijke wetsvoorstellen altijd wel partijen bereid zijn zich bij deze meerderheid aan te sluiten.

De grote kracht ligt bij de stabiliteit van de coalitie. Inhoudelijk gezien is er geen ander drietal te noemen waarbij de verschillen kleiner zijn. De verschillen tussen CDA en PvdA werden op basis van de verkiezingsstrijd schromelijk overdreven. Leden van de twee partijen zijn al voor de verkiezingen met gesprekken begonnen. Balkenende is bovendien democraat genoeg om bereid te zijn naar links op te schuiven nu de kiezer die beweging heeft afgedwongen. In een coalitie met de Christenunie kan het CDA zich onvoldoende profileren. Tussen het CDA en de SP bestaan onoverkomelijke verschillen.

De PvdA kan zich een nieuwe termijn in de oppositie niet veroorloven. In de oppositie is alleen Bos zichtbaar geweest voor de kiezer en we weten inmiddels wat voor gevolgen dat heeft. De PvdA kan zich ook goed profileren in dit kabinet, omdat het de meest linkse van de drie partijen is. In een coalitie met de SP wordt de PvdA vermalen tussen de strijd die zal losbarsten tussen het CDA en de SP.

Iedereen weet dat D66 zich nooit prettig heeft gevoeld in Balkenende II. Maar de partij is wel volledig op haar plaats in deze centrumcoalitie. Zij moet wel harde afspraken maken over de gekozen burgemeester en de investering in het onderwijs. Wanneer deze successen worden behaald, is de kans groot dat bij de volgende verkiezingen de partij zich minstens verdubbelt. Met drie zetels oppositie gaan voeren is niet wenselijk voor D66. Als kiezers je niet zien, zullen ze ook niet op je stemmen.

Zelfs de SP zal, wanneer deze partij er goed over nadenkt, instemmen met deze coalitie. De partij is zeer fors gegroeid. Marijnissen heeft ten minste een jaar nodig om de partij te hervormen van een protestpartij naar een volwassen politieke partij die niet alleen bereid maar ook gereed is om aan regeringen deel te nemen. In de oppositie zal deze partij bovendien alleen nog maar kunnen groeien – althans, als Marijnissen de jonge en onervaren fractie bij elkaar houdt.

Bertjan Wolthuis is politiek filosoof en doceert rechtsfilosofie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.