Betoging tegen paus in Istanbul voor begin bezoek

In Istanbul hebben gisteren naar schatting twintigduizend mensen gedemonstreerd tegen het morgen beginnende bezoek van de paus aan Turkije. De betogers, voornamelijk gelovige moslims, waren nog steeds woedend over de in hun ogen misprijzende opmerkingen die paus Benedictus XVI in september over de islam maakte.

De paus haalde toen in een toespraak een Byzantijnse keizer aan die de islam onder andere een gewelddadige godsdienst noemde. Sindsdien heeft de paus keer op keer gezegd dat hij het niet met de keizer eens is, maar dat heeft de demonstranten van gisteren niet overtuigd. De betoging, die werd georganiseerd door de zeer gelovige, niet in het parlementvertegenwoordigde Saadet-partij, trok overigens minder mensen dan verwacht. De organisatoren hadden op 75.000 deelnemers gerekend.

Morgen komt de paus aan in de Turkse hoofdstad Ankara. Zijn bezoek was oorspronkelijk het resultaat van een uitnodiging van president Sezer. De paus komt tijdens een belangrijk religieus feest voor de Grieks-orthodoxe gemeenschap hier. Dat zou hem mede de mogelijkheid geven, zo was de oorspronkelijke gedachte, om diepgaand van gedachten te wisselen met de orthodoxe patriarch Bartholomeus, geestelijk leider van de orthodoxe christenen, over bijvoorbeeld oecumene.

Maar door de al eerder genoemde rel is het bezoek compleet van karakter veranderd. De paus zal nu vooral de Turken (en via hen de hele moslimwereld) ervan willen overtuigen dat hij in het geheel geen slechte gedachten heeft over de islam.

Paus Benedictus begon zijn charmeoffensief gisteren al in Rome toen hij zei dat hij „vriendschap” jegens Turkije voelde. In Istanbul zal de paus de Blauwe Moskee bezoeken, eveneens in een poging moslims te pacificeren.

Toch zal de verwijzing naar de 14de eeuwse Byzantijnse keizer Manuel II zeker aan de orde komen, bijvoorbeeld in het gesprek met Ali Bardakoglu. Dit is de hoogste religieuze ambtenaar in Turkije. In september nam deze het woord „kruisvaardersmentaliteit” in de mond om de verwijzing van de paus naar de Byzantijnse keizer te karakteriseren.

Op het laatste moment is besloten dat premier Erdogan de paus toch zal ontmoeten. Eerder maakte Erdogan bekend dat hij naar Riga moest voor een NAVO-top en dus geen tijd had voor de kerkvorst. In Turkije werd dit algemeen gezien als een strafmaatregel wegens de omstreden uitspraken van de paus. Morgen kunnen de paus en Erdogan echter alsnog even praten op het vliegveld van Ankara.

Niet alleen gelovige Turken hebben problemen met Benedictus, ook seculiere Turken zien hem niet als favoriet. Dat komt doordat in hun ogen de paus tegen het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie is. Interessant wordt of de paus zich de komende dagen daarover zal uitlaten.