‘Wij hadden ook onaardig moeten zijn’

De PvdA laat een commissie onderzoeken wat er misging met de campagne. Partijvoorzitter Michiel van Hulten sluit niet uit dat hij daarna aftreedt.

Het bestuur van de PvdA vergaderde gistermiddag over de slechte verkiezingsuitslag: de partij verloor 9 zetels in de Tweede Kamer. En het bestuur vroeg Ruud Vreeman, burgemeester van Tilburg, om de commissie te leiden die zal onderzoeken wat er misging in de PvdA-campagne. Die commissie, zegt partijvoorzitter Michiel van Hulten net vóór de bestuursvergadering, zal ook nagaan wat daarin de rol is geweest van lijsttrekker Wouter Bos en van hemzelf als campagneleider.

Begin november was er een week waarin de PvdA-campagne volgens Van Hulten leek op een comedy of errors. Er was een persconferentie voor Turkse journalisten waardoor het opeens wéér ging over de kandidaat die de Armeense genocide niet erkende en van de PvdA-lijst werd gehaald. Bos maakte op de PvdA-website een mislukte grap over een mogelijke coalitie met VVD en GroenLinks, in Het Parool noemde hij daarna een mogelijke coalitie met CDA en SP – wat iedereen in die tijd nog een absurd idee vond – en in De Telegraaf zei hij dat CDA en VVD hem „kapot” wilden maken. Aan het eind van die week waren er ook nog PvdA-prominenten die zeiden dat Bos meer had moeten „investeren” in linkse samenwerking.

De campagne, zegt Van Hulten, was tot die tijd „decentraal” georganiseerd, met „guerrilla-achtige elementen”. Maar dat veranderde. Er kwam „strakke regie”. „Daarna zijn er geen grote fouten meer gemaakt.”

Een andere conclusie die hij nu al heeft – „vooruitlopend op de analyse” – gaat over „de vuile campagne” van het CDA. „We hebben te lang toegestaan dat het CDA Bos het imago gaf van draaikont. Dat was gekopieerd van de Republikeinse campagne tegen John Kerry (bij de Amerikaanse presidentsverkiezing in 2004, red.): flip flop.”

Wat had de PvdA daar tegen kunnen doen?

„We hadden op dezelfde manier flink kunnen uithalen naar het CDA, bijvoorbeeld door onaardige dingen te gaan roepen over Maxime Verhagen.”

Was er dan een eind gekomen aan wat u de ‘vuile campagne’ van het CDA noemt?

„In het begin van de campagne heb ik het gehad over ‘de zeven plagen van Verhagen’. Het CDA wilde niet zeggen hoe het 4 miljard zou bezuinigen op de zorg, dus dat vulden wij in: de huisarts uit het basispakket, de kraamzorg eruit, de helft van de geneesmiddelen. Zulke voorbeelden blijven hangen. Dat was een beetje het niveau van het CDA, en Verhagen was er woedend over. Maar eerlijk gezegd voelden we ons er zelf niet lekker bij.”

Nu denkt u dat de PvdA ermee door had moeten gaan?

„Het was een duivels dilemma. We kregen ook signalen dat de kiezers het niet pikten. Maar met de wijsheid achteraf denk ik: we hadden het wél moeten doen.”

De PvdA had een vuile campagne moeten voeren tegen het CDA?

„Als je het zo zegt, schrik ik er weer voor terug. Ik zou zeggen: net zo hard terugslaan.”

Daarmee bedoelt u hetzelfde: een vuile campagne.

„Misschien heb ik het antwoord gewoon nog niet. Maar als je kijkt naar de schade die de campagne van het CDA onze partij in deze verkiezingen heeft gedaan, denk ik dat bij ons nu de geesten rijp zijn voor een ander soort campagne, als de gelegenheid zich weer voordoet.”

Ook úw geest, ondanks de twijfel die u erover heeft?

„Ja. Je kunt het je niet veroorloven om je te laten piepelen door andere partijen.”

En dat is in deze verkiezingscampagne gebeurd met uw partij?

„Ja. Op de avond van de verkiezingsuitslag heb ik een sms gestuurd naar de campagneleider van het CDA: ‘Gefeliciteerd, het was een knappe campagne’. Want dat was het wel. Ik denk dat nu de stap is gezet naar een ander soort campagne. Het CDA heeft de Republikeinse stijl van campagnevoeren geïntroduceerd in Nederland.”

Als de conclusies van de commissie niet positief zijn, kunt u zich voorstellen dat u dan uw verantwoordelijkheid neemt en aftreedt?

„Ja. Ik was de campagneleider, het lijkt me logisch dat je dan de verantwoordelijkheid neemt als de conclusies daar aanleiding toe geven.”

U vindt het dan ook logisch dat u die verantwoordelijkheid eerder zou nemen dan Bos?

„Ja.”