De net-niet-kandidaat houdt hoop op een zetel

Ze rekenden op een zetel in het parlement, maar nu zitten ze op de wip. Hebben ze genoeg voorkeurstem-men? Of worden ze alsnog verdreven door een andere kandidaat?

Ze hebben net wel of net niet een Kamerzetel veroverd. Ton Elias, Mei Li Vos en Bert Bakker, allen kandidaten van verliezende partijen, allen net te laag op de lijst om er zeker van te zijn dat ze in de Kamer komen.

Aanstaande maandag maakt de Kiesraad de voorkeurstemmen bekend, en daarmee of er alsnog kans is op een zetel. Elias is optimistisch, Vos gedesillusioneerd en Bakker reageert berustend.

Bij de VVD is Ton Elias, kandidaat nummer 23, net buiten de boot gevallen. „Ik baal natuurlijk”, zegt hij. „Je gaat zo’n proces niet in om langs de zijlijn te belanden.” Aan het begin van de uitslagenavond had Elias nog goede hoop op 25 zetels, maar de VVD kwam niet verder dan 22. Toch is hij nu positief gestemd. „Ik heb fanatiek campagne gevoerd. Zo heb ik bij Hart van Nederland gezeten, dat heeft 900.000 kijkers.” Maar Elias kan er „geen zinnig woord” over zeggen of hij genoeg voorkeurstemmen heeft gehaald.

Kandidaat nummer 38 van de PvdA, Mei Li Vos, had van tevoren gedacht dat haar plaats verkiesbaar zou zijn. Op de verkiezingsavond baalde ze enorm, toen duidelijk werd dat de teller stokte op 32 – later 33. De nacht erna heeft ze „niet geslapen”, zegt ze. „Ik vind het vooral vervelend dat Wilders negen zetels heeft gekregen. Nederland is kennelijk bang voor verandering, voor het buitenland, voor Europa.” Vos heeft „geen hoop” op voldoende voorkeurstemmen. En dat terwijl ze toch bij veel tv-programma’s aan tafel zat waar veel PvdA-stemmers naar kijken: De wereld draait door, Pauw en Witteman, Dit was het Nieuws om er een paar te noemen.

Bert Bakker, nummer drie van D66, zit aan de andere kant van de wip. Hij is ogenschijnlijk nipt in de Kamer gekozen, maar moet nog wachten tot maandag wachten. „Ik hou er rekening mee dat Fatma Koser Kaya genoeg voorkeurstemmen heeft gehaald”, zegt Bakker. En dan neemt zij de derde Kamerzetel in. Turkse organisaties riepen op om op Koser Kaya te stemmen nadat het CDA en de PvdA Turkse kandidaten van de lijst hadden geschrapt omdat ze weigerden de Armeense genocide te erkennen. Bakker: „De Turkse lobby is sterk.”

Bij de VVD zitten de eerste vijf afvallers „gewoon bij de fractievergadering”, zegt Elias. „Ik ben van plan om mee te draaien, in ieder geval tot de formatie.” Zelf gaat hij er als eerste afvaller „werkelijk” van uit dat hij vóór de zomer van 2007 alsnog in de Kamer komt. „Er hoeft er maar één op te stappen.”

Vos houdt er „geen rekening” mee dat ze nog een paar plaatsjes opschuift, bijvoorbeeld als de PvdA gaat meeregeren en bewindspersonen uit de fractie worden gerekruteerd. „Ik blijf wel betrokken, ik heb veel contact met de fractie. Maar ik denk nog na over mijn toekomstige ambities.”

Bakker zou graag in de Kamer blijven. Ook al heeft hij zich in de zomer ernstig afgevraagd of hij nog door moest gaan. Als hij er buiten valt, begint hij maandag pas met „het echte nadenken”. Op dit moment heeft Bakker nog geen idee, zegt hij. „Weg uit de politiek betekent vaak ver weg. Misschien kan ik nog wat ervaring overbrengen, maar ik moet de nieuwe fractie niet krampachtig voor de voeten gaan lopen.”

Vos en Elias kunnen nog terug naar hun oude functies. Elias gaat verder met zijn bedrijf Elias Advies. „Al leg ik mezelf een restrictie op wat betreft het adviseren van alles wat politiek gevoelig kan zijn. Die beslissing had ik al genomen.”

Vos blijft voorlopig als freelancer voorzitter van het Alternatief Voor Vakbond. Of ze weer columns gaat schrijven, weet ze niet. „Ik moet een paar nieuwe klusjes vinden. Maar dat vind ik minder erg dan de vraag waar progressief Nederland is gebleven.”