Als CDA voor was, dan was SP tegen

Is er een coalitie mogelijk met CDA en SP? Dat er een apotheker in een apotheek moet staan, daar zijn deze partijen het over eens. Maar de afgelopen jaren stonden ze vaak lijnrecht tegenover elkaar.

SP-lijsttrekker Jan Marijnissen op weg naar de koningin. Hij adviseerde om oud-minister Hans van Mierlo (D66) te benoemen als informateur. Foto Roel Rozenburg Den Haag:24.11.6 Informatie. Fractievoorzitters op bezoek bij koningin Beatrix op Paleis Noordeinde. Jan Marijnissen-SP. © foto/Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Samen staan ze voor het ‘Huis van de Geschiedenis’ en hebben ze BNN gered voor de Nederlandse omroep. Ze hebben beiden tegen de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie gestemd. Maar voor het overige stonden het CDA en de SP in het parlement veelal lijnrecht tegenover elkaar.

De twee partijen, die tot elkaar veroordeeld zijn bij de aftasting van de coalitiemogelijkheden, hebben elkaar in de afgelopen verkiezingscampagne verketterd. Toen het kabinet Balkenende-II in het kader van de bevordering van ‘normen en waarden’ met de website watvooreikelbenjij.nl had gelanceerd, kwam de SP onmiddellijk met de site watvooreikelszijnjullie.nl. Daarin stonden Balkenende en andere bewindslieden met eikeldoppen op hun hoofd.

In de Kamer trokken SP en CDA het afgelopen jaar vrijwel nooit samen op. Was de SP vóór, dan was het CDA tégen – en omgekeerd. Vooral op de terreinen zorg, economie, belastingen en sociale zekerheid waren ze eerder kemphanen dan bondgenoten.

Er zijn wel onderwerpen waarop CDA en SP elkaar konden vinden. Zoals de beperking van de mededingingswet voor kleine ondernemingen, handhaving van de vaste boekenprijs en een verbod op piercings of tatoeages bij kinderen jonger dan 16 jaar zonder ouderlijk toezicht. Maar ook bij de bescherming van de publieke nutsbedrijven – waterleiding, energie – en een verbod op afsluiting van stroom bij wanbetalers in de wintermaanden.

Lijnrecht tegenover elkaar staan beide partijen bij de sociale zekerheid. De SP neemt het consequent op voor mensen in de bijstand, de WAO of de WW. SP’ers willen verplichtingen versoepelen, keuringen afzwakken, uitkeringen verhogen, subsidies verruimen en termijnen verlengen. De SP-slogan ‘Nederland moet socialer’ vertaalt zich in het stemgedrag in de Tweede Kamer in ‘meer rechten en minder plichten voor mensen in de sociale zekerheid’. Slechts bij een voorstel voor een verbod om meer dan dertien zondagen per jaar te werken vonden SP en CDA elkaar.

De talloze pogingen van de SP om bijstandsgerechtigden te vrijwaren van kortingen op hun uitkeringen, eenoudergezinnen vrij te stellen van sollicitatieplicht, oudere werknemers bij ontslag te ontzien, herkeuringen van arbeidsongeschikten te verzachten of de opsporing van sociale zekerheidsfraude te bemoeilijken, konden rekenen op evenzoveel afwijzingen door het CDA.

Van de zorg weet men inmiddels wel dat de SP tegen meer marktwerking is en het CDA daar juist veel voordelen van verwacht. De SP was tegen het nieuwe zorgstelsel, dat sterk gevormd is door het christen-democratische gedachtengoed van Balkenende. De SP keerde zich eveneens tegen de invoering van de no-claimkorting (waarbij zuinige zorggebruikers maximaal 255 euro per jaar terugkrijgen), het CDA stemde voor.

De visies tussen het CDA en de SP botsen ook als het gaat om de beloning van bestuurders, onder meer bij publieke instellingen, in het onderwijs en de zorg. De SP wil die aan banden leggen, het CDA gelooft meer in zelfdiscipline. Net zoals overigens bij reclame voor medicijnen.

De twee partijen delen wel de mening dat in een apotheek ten minste één apotheker moet staan. en stonden op dat terrein zij aan zij tegenover de VVD. Ook stemden zij er mee in dat bepaalde zelfzorgmiddelen zoals paracetamol en hoestdranken voortaan buiten de apotheek en drogist worden verkocht. Het CDA stemde tegen een nieuwe ambulancezorg waarbij de provincie zijn spilfunctie verliest. De SP was daar voor.

Op het gebied van justitie en politie zijn CDA en SP het meestal oneens met elkaar. De Wet terroristische misdrijven bijvoorbeeld werd in december 2003 met steun van het CDA aangenomen in de Tweede Kamer en het jaar erop in de Eerste Kamer, terwijl de SP beide keren tegen stemde. Deze wet regelde dat terroristische misdrijven een aparte categorie werden in het strafrecht. Ook werd voor een aantal misdrijven de maximumstraf verhoogd als ze met een terroristische oogmerk zijn gepleegd.

CDA en SP vertoonden dit tegengestelde stemgedrag bijvoorbeeld ook bij wetsvoorstellen die de identificatieplicht regelde en die het plaatsen van meerdere gevangenen op één cel mogelijk maakte (beide eveneens in 2003).

Een enkele keer stemmen CDA en SP hetzelfde. In juni dit jaar stemden ze beide voor een nieuwe wet die het makkelijker maakt om gegevens op te slaan over personen die (nog) niet verdacht zijn.

Ook op het gebied van integratie en immigratie liepen de visies sterk uiteen. De SP is veel coulanter voor migranten dan het CDA. De SP keerde zich tegen het strenge vreemdelingenbeleid van het kabinet en wilde de inburgeringseisen aan nieuwkomers versoepelen.

De afgelopen jaren stemde de SP ook tegen veranderingen in het onderwijs. De afschaffing van de basisvorming (waarbij leerlingen van alle niveaus bij elkaar in de klas zitten) in het voortgezet onderwijs is er één van. Een ander voorbeeld is de invoering van leerrechten in het hoger onderwijs. Daarbij kunnen studenten vanaf 2008 via een ‘tegoedbon’ onderwijs inkopen bij een instelling naar keuze. CDA en SP waren het hierover grondig oneens.

Op milieugebied is de SP voorstander van overheidsingrijpen, het CDA is daarin juist heel terughoudend. Bij de energiewetgeving stemde het CDA voor de splitsing van de energiebedrijven, de SP tegen. Op het gebied van belastingen was de SP tegen de verlaging van de winstbelasting, waar het CDA sterk voor was. Als het aan de SP ligt verhoogt het kabinet de tarieven volgend jaar weer. Het is de vraag of alleen al op dit punt CDA en SP elkaar kunnen vinden.

Met medewerking van Claudia Kammer.