Krachtige kleuren op ’t voetbalveld

Engelse specialiste geeft spelers van Manchester United kijkadviezen.

„Voor sporters kan visuele training doorslag geven.”

Op haar advies verving voetbalclub Manchester United het grijze uittenue, trainde de Schotse hockeyploeg het zichtvermogen en veranderde rallyrijder Richard Burns zijn manier van kijken in een race om daarna wereldkampioen te worden. De Engelse Gail Stephenson is sports vision advisor. „In honderdsten van een seconde moet een voetballer op het veld beslissingen nemen. Wat als het sneller kan?”

Stephenson staat aan het hoofd van de afdeling Optometrie aan de Universiteit van Liverpool, waar ze sinds 1996 onderzoek doet naar de invloed van ‘perifeer zicht’ in verschillende sporten. Als supporter van de voetbalgrootmacht uit haar woonplaats Manchester schreef ze manager Alex Ferguson zo’n tien jaar geleden een brief over de grijze uittenues. Tegen de achtergrond van het grauwe publiek konden de spelers elkaar op het veld niet vinden, stelde Stephenson.

Tijdens een slecht duel liet Ferguson zijn team in de rust van tenue wisselen. Na de onderbreking constateerde de Schot dat United beter speelde. De club koos nooit meer een grijs tenue en nam Stephenson in dienst voor visuele trainingen met voetballers.

„Een rood shirt is zichtbaar binnen een radius van 120 graden, een grijs shirt slechts binnen 40 graden. Dat zie je niet in een fractie vanuit je ooghoeken”, verklaart Stephenson in een Amsterdamse hotellobby. „Zicht is zo gewoon voor ons. Ik zie hier een tafel, een vaas, andere gasten en hoef daar niet bij na te denken. Dat maakt je lui. Gewone mensen gebruiken vijftig procent van hun zichtmogelijkheden. Voor sporters kan visuele training doorslaggevend zijn.”

En ook voor voetbalscheidsrechters, moet opticien Specsavers hebben gedacht. Op uitnodiging van de sponsor van de Nederlandse toparbiters kwam Stephenson vorige week naar het sportcentrum van de KNVB. In Zeist onderhield ze de leidsmannen over beïnvloeding van het kijkvermogen door bijvoorbeeld lichtval, contrastwerking in kleuren en afstanden en oogwarming-ups. „Zie het als een marathon lopen”, stelt Stephenson. „Ik heb voeten, enkels, knieën; alle componenten van een menselijk lichaam. Dat betekent dat ik fysiek in staat ben zo’n afstand te lopen. Ik ben alleen niet getraind en zo is het ook met ogen. Je kunt meer zien, maar het moet worden ontwikkeld.”

Training in peripheral vision, de zichtradius van de ogen, kan volgens Stephenson een sportieve prestatie sterk beïnvloeden. „Het voordeel van menselijk zicht is dat je twee ogen hebt. Voor boogschieten maakt dat niet uit. Schutters mikken op een vast punt en kunnen daarbij de ogen laten samenwerken. Bij teamsporten, zoals voetbal, is dat anders. Je moet de bal, de tegenstanders en je medespelers in de gaten houden. Ook tennissers kunnen hun ogen trainen. Zij spelen lange partijen met harde slagen en moeten niet proberen de bal met hun ogen bij te houden. Door de bal in gedachten te volgen met sprongetjes, kunnen ze scherper blijven.”

Voor voetballers van Manchester United ontwikkelde Stephenson computerprogramma’s. Daarbij werd oog-handcoördinatie, oog-voetcoördinatie en reactievermogen onder wisselende omstandigheden verbeterd. Aanvragen van andere voetbalclubs legde Stephenson naast zich neer. „Als je met allemaal werkt, zie je het verschil niet meer. United is de ideale club voor dit soort wetenschappelijke training. Ferguson is al jaren manager en staat open voor alles wat zijn team kan verbeteren. Ik heb niets dan lof voor die man. Hij snakt naar ontwikkelingen en wil alles leren.”

Voor het verbeteren van perifeer zicht is overigens echt geen individueel programma nodig, volgens Stephenson. „Zowel scheidsrechters als spelers kunnen voor de wedstrijd een paar keer hun ogen snel heen en weer bewegen of wisselend focussen van de schoenen naar het doel aan de andere kant van het veld. Zo voorkom je vermoeidheid van je ogen en raak je gewend aan het stadionlicht en de wisselende afstanden in een wedstrijd.”

Met Nederlandse voetballers heeft Stephenson geen ervaring, al had Oranje door de jaren heen ‘interesting players’. „Bergkamp is een intelligente speler, dat merk je niet alleen als hij praat. Die kijkt voortdurend om zich heen in het veld. En ik ben benieuwd hoe Davids door zijn sportbril ziet. Ik heb wel spelers met maskers geholpen bij een gebroken neus. Heeft hij staar? Dan wil ik zeker wel eens kijken of ik zijn zicht kan verbeteren.”