KINDERBOEKEN

MONIQUE SNOEIJEN

Thijs Goverde: De wraak van de meesterdief, illustraties: Elly Hees, 127 blz., 9+ (voorlezen 7+), Uitgeverij Holland, €12,90

Definiëren volgens Joke van Leeuwen

Dat de veelgelauwerde kinderboekenschrijfster Joke van Leeuwen zich vindingrijk en aanstekelijk kan verwonderen over taal, dat weten we nog uit Waarom een buitenboordmotor eenzaam is (2004) – ‘een soort Opperlandse taal- en letterkunde voor tienjarigen’ schreef NRC Handelsblad. Maar dat Van Leeuwen ook met tweejarigen een spannend taalspel spelen kan, dat is misschien nog wel knapper.

In Heb je mijn zusje gezien? is een jongetje op zoek naar zijn grote zus. ‘Heb je mijn zusje gezien?’ vraagt het aan een goeiig monster dat achter een muur staat. ‘Ze is groter dan ik en heeft blauwe ogen.’ Als we de muur (een halve pagina) omslaan, zien we dat het monster eigenlijk een soort luchtbed is waarop een figuur in een wolkenjurk ligt – met blauwe ogen. Maar het zusje heeft deze persoon niet gezien. ‘Heb jij mijn zusje gezien? Ze is groter dan ik. Ze heeft blauwe ogen. En ze heeft een jas aan met zakken’ vraagt het jongetje aan een enorme mevrouw achter de muur. Zij blijkt – als we de muur omslaan – ook een jas met enorm veel zakken te hebben (waar bovendien van alles in zit). Maar het zusje heeft ze niet gezien. En zo gaat het een tijdje door.

De tekst in het boek refereert aan een bekend bestaan, maar de tekeningen laten een wonderlijke wereld zien – bijna als in een droom. Een mannetje dat in één reuzenschoen staat met een grote omgekeerde sok op zijn kop (het zusje heeft schoenen met veters aan); een vreemd type met lange krulletjes en een schaap op schoot (het zusje heeft krulletjes in haar haren); en uit een enorme gele muts (ze heeft een gele muts op) steken de poten van onder meer een olifant, een zebra, een koe, een aap en een muis (op een verhoginkje).

Aan het einde van het verhaal heeft het jongetje zijn zusje zo precies beschreven, dat zelfs een peuter van twee het meisje te midden van andere kinderen kan herkennen . En dat is een moment van pure pret waarin even alles klopt.

Joke van Leeuwen: Heb je mijn zusje gezien, 2+, Querido, €13,50

De grote duim en het bedrog van Thijs Goverde

De stad Duim is zo groot dat het in de noordelijke wijken altijd vriest, terwijl de parken in het Zuiden gloeiend hete woestijnen zijn. Die parken zijn zo uitgestrekt dat je erin kunt verdwalen zonder ooit nog te worden teruggevonden en er gaan zelfs verhalen over de aanwezigheid van onbeschaafde stammen die nog nooit ontdekt zijn.

De stad Duim is immens groot, maar de duim van schrijver Thijs Goverde is zo mogelijk nog groter: wat een heerlijke onzin weet hij bij elkaar te verzinnen in De wraak van de meesterdief. Het is een verhaal dat, in de woorden van hoofdpersoon Falco zelf (hij is het die het verhaal van zijn leven vertelt) vol staat met ‘wonderlijke toevalligheden’, ‘buitengewone heldenmoed’ en ‘ongehoorde achterbaksheid’.

Als Falco drie is wordt hij ontvoerd door de bende van meester Lynx die kinderen rooft om ze uit stelen te sturen. In die dievenbende sluit hij een hechte vriendschap met Ekster, zoon van een baron. Maar als op een dag de soldaten van de baron komen om Ekster te bevrijden, neemt Falco de plaats in van zijn beste vriend. En dan bluft hij zich een boek lang moeiteloos een weg naar de top. Falco is zo uitgekookt en de adeldom die hij bedriegt zo dom dat de lezer sympathie voelt voor het bedrog. Al knaagt er wel iets: de leugen kan niet eeuwig duren, vroeg of laat zal Ekster – inmiddels een beroemde meesterdief – opduiken en Falco ontmaskeren.

Goverdes sprookjesbeelden zijn verfrissend origineel en zijn taal buitelt van plezier over de bladzijden: briesende paarden hebben bijvoorbeeld ‘neusgaten zo groot als braadpannen’.

Aan het eind van het boek gebeurt wat de lezer al had verwacht: Ekster wreekt zich. Hij steelt alles van Falco. ‘En niet alleen mijn paleis, ook alles wat erin was. En iedereen die erin lag te slapen. Zelfs het park erom heen was er niet meer.’ Maar Ekster steelt meer: hij neemt ook de illusie van een zorgvuldig opgebouwd plot weg. Opeens is het boek afgelopen. Deel twee verschijnt volgend jaar. Dit nu is een onvergeeflijke vorm van bedrog.

Thijs Goverde: De wraak van de meesterdief, illustraties: Elly Hees, 127 blz., 9+ (voorlezen 7+), Uitgeverij Holland, €12,90

Stan van Elderen verzint een nieuwe Holden Caulfield

‘Ik lag op bed naar mijn mobieltje te staren. Mijn eigen vader zat tien meter verderop en ik wilde mijn psychiater bellen. Daar werd ik zo depressief van dat ik begon te huilen.’

Jonathan is een eenzame jongen die het liefst onzichtbaar zou zijn. Op een dag ontmoet hij de onverschrokken en begaafde Charlie. In Charlie Wallace beschrijft Stan van Elderen de eerste week van de vriendschap tussen deze jongens in New York die elkaar vinden in hun afkeer van schijnheiligheid.

Van Charlie denkt de lezer al snel alles te weten, want het is door de ogen van Jonathan dat we deze zelfverzekerde, autonome jongen leren kennen. Van Jonathan weet de lezer vooral dat er veel is dat we niet weten. Iets ergs, iets onomkeerbaars, iets waardoor hij van zijn rijkeluis internaat is gestuurd en waardoor hij nu niemand meer vertrouwt en bij een psychiater loopt.

Van Elderen heeft van Jonathan een (minder scherpe) Holden Caulfield-achtige hoofdpersoon gemaakt die als vanachter een oneway mirror naar een hypocriete wereld kijkt en wiens gedachten af en toe doordraaien. Het lukt zijn nieuwe vriend Charlie bijna om het vertrouwen van Jonathan te winnen, maar dan gaat het – op een dramatische manier – toch nog mis.

Het is licht vervreemdend om van een Nederlandse schrijver zo’n bijna Amerikaans boek te lezen. Soms heb je zelfs het idee dat het een slecht vertaald boek is: ‘Charlie stelde voor om wat te eten in de cafetaria.’ Maar Van Elderen beschrijft beeldend en indringend het geworstel van een jongen die snakt naar een wereld waarin hij er wezen mag. Hij laat veel onbenoemd, maar kiest zorgvuldig details: ‘Het was al kwart over twee toen ik mijn vader de televisie uit hoorde zetten […] Ik wachtte net zolang tot ik hem hoorde snurken. Daarna viel ik zelf in slaap.’

Een zoon die wacht tot zijn vader slaapt, alvorens zelf te gaan slapen, die heeft nog een lange weg te gaan. Gelukkig heeft Charlie hem een eind op weg geholpen.

Stan van Elderen: Charlie Wallace, 160 blz., 13+, Nieuw Amsterdam, €11,50

Verder verschenen

Van de Amerikaanse dichter/kinderboekenschrijver Shel Silverstein (de maker van de klassieker De gulle boom) verscheen Lafcadio, de leeuw die terugschoot, vertaald door Kader en Bahar (dochter) Abdolah. Een ontroerend verhaal over een leeuw die – wegens zijn talent om met een geweer te schieten – wereldberoemd wordt en steeds verder van zijn roots verwijderd raakt. Tot hij op een dag, zijn staart weggestopt in een jagersuniform, op het punt staat een leeuw neer te schieten. Silversteins tekeningen zijn stripachtig maar kwetsbaar. Volwassenen zullen dwepen met het boek als een moderne fabel over leven tussen twee culturen.

Een nieuw prentenboek voor de liefhebbers van de illustraties van Ingrid & Dieter Schubert: Net mensen. Een non-fictieboek met realistische tekeningen over huisje-boompje-beestje in het dierenrijk. (Lemniscaat, €19,95).