Groot en toch elegant

Philippe Noiret was een grote, logge man. Dat postuur bracht hem vooral rollen met gezag. Maar zijn lichaam bleek toch ook gratie te bezitten.

Philippe Noiret in 1981 (Foto AFP) (FILES) - Photo taken in November 1981 of French actor Philippe Noiret during the shooting of Bertrand Tavernier's movie "Coup de torchon". Philippe Noiret, who notably starred in Italian director Giuseppe Tornatore's 1989 prize-winning "Cinema Paradiso" died 23 November 2006 at the age of 76 after a long illness, his agent said. AFP PHOTO AFP

Bas Blokker

De Franse acteur Philippe Noiret is gisteren op 76-jarige leeftijd overleden. Hij leed al geruime tijd aan kanker. „Een reus heeft ons verlaten”, zei de Franse president Chirac in reactie op het overlijdensbericht.

De fysieke reusachtigheid van Noiret bracht hem vooral rollen met gezag. Zijn gezicht had die vanzelfsprekende arrogantie van de oude wereld. Blasé, verveeld en dus perfect bruikbaar als koning, generaal of politieagent – allemaal rollen die Noiret speelde in de ongeveer 125 speelfilms die hij maakte sinds hij door het beeld wandelde in de komedie Gigi uit 1949. Toen hij zichzelf terugzag in zijn eerste grote rol, in Pointe courte (1959) van Agnès Varda, zag hij een beer op zijn achterpoten, wijdbeens en nam hij zichzelf voor: „Dat doe ik nooit meer!” Zo vertelde hij het althans eind jaren negentig in een interview in Le Monde. Nadat hij de Franse filmster Jean Gabin had zien spelen, leerde hij zijn omvang accepteren en gebruiken. Zo zou blijken dat zijn lichaam een onverwachte gratie bezat.

Groot en toch elegant, zo ongeveer als Oliver Hardy, speelde Noiret zowel ernstige als kolderieke rollen, maar het best was hij als de verdeling niet zo helder was. Als de sulligheid die zijn omvang suggereerde, ineens kon omslaan in kille woede (Coup de Torchon, 1981). Als weemoed de boventoon voerde (zoals in Cinema Paradiso uit 1988 of Il Postino uit 1994). Of als alle elementen door elkaar liepen.

Zijn stem en zijn flair maakten Noiret al snel tot een populaire acteur. Hij zou niet met de grote Franse regisseurs van de Nouvelle Vague werken, die in deze jaren opkwamen. Wel vaak met Bernard Tavernier, met wie hij films als L’horloger de Saint-Paul (1974) en La vie et rien d’autre (1989) zou maken. Voor de laatste won hij zijn tweede César, de Franse Oscar. De eerste was voor Le vieux fusil (1975).

Met de Italiaanse regisseur Ferreri maakte hij het beruchte La grande bouffe (1973), waarin vier mannen zichzelf besluiten dood te eten. Noiret speelt de hoofdrol in de onsterfelijke scène waarin een trillende pudding in de vorm van twee borsten voor hem wordt opgediend. In de film sterft hij als laatste. Van de hoofdrolspelers uit deze film is hij de een na laatste. Ugo Tognazzi en Marcello Mastroianni gingen Noiret voor. Alleen Michel Piccoli is nog over.