‘Chinese diefstal maakt Duitse export kapot’

Kopiëren is van alle tijden. Met China is het niet anders. Maar naarmate het land zich verder ontwikkelt, worden de vervalsers creatiever, ingenieuzer én agressiever. Duitsland is het zat.

Op 14 november was het in Hamburg weer prijs. Vervalste spullen uit Azië in 117 containers werden door de Duitse douane vernietigd. Waarde: 383 miljoen euro. Vooral de Chinese expertise op dit terrein is berucht. Foto Reuters A customs officer of the harbour customs authority checks the shredding of counterfeit trainers at the Hamburg harbour November 14, 2006. Some 117 containers with over two million counterfeit Nike, Adidas and Puma trainers and watches worth up to 383 million euros, were seized since the end of August 2006 Hamburg customs said. REUTERS/Christian Charisius (GERMANY) REUTERS

Kortgeleden was het in Hamburg weer prijs. De Duitse douane nam 117 containers in beslag met vervalste producten. Horloges, kleding, speelgoed en bijna een miljoen paar sportschoenen van Nike. Goederen met een marktwaarde van 383 miljoen euro, verdeeld over verschillende schepen van verschillende rederijen, afkomstig uit Azië. Nog diezelfde avond verdwenen de plagiaten in de vernietiger. De Duitse douane vindt nu tien keer zo vaak illegale kopieën als acht jaar geleden.

De vervalsers in Azië beperken zich allang niet meer tot bekende merkartikelen, tot Gucci-tassen en Rolex-horloges. Tegenwoordig wordt álles nagemaakt. Auto’s, helikopters, liften, medicijnen, elektronica. De vervalsers stelen ook gepatenteerde productieprocessen en complete winkelformules. Vooral de Chinese expertise op dit terrein is berucht. In een dorpje in het zuiden van China bouwde men een vijfsterrenhotel en noemde het doodleuk Swissôtel. De Zwitsers vonden dat niet grappig.

„Het probleem is immens en het wordt steeds groter”, zegt Hans Joachim Fuchs, een consultant uit München, die Duitse ondernemingen adviseert over China. „Het aanbod reikt van grof nagemaakte merkartikelen tot kopieën van gecompliceerde besturingssystemen voor machines”, zegt de jurist Ulrich Jürgensen, hoofd van de Chinadesk bij de Aktionskreis Produkt- und Markenpiraterie, een bureau tegen productvervalsing van het Duitse bedrijfsleven.

Vervalsingen vormen een grote schadepost voor de Duitse economie. Duitse bedrijven lopen door piraterij, aldus schattingen van de Duitse Kamers van Koophandel, jaarlijks 25 miljard euro aan omzet mis, het equivalent van 70.000 arbeidsplaatsen. De gebrekkige bescherming van intellectueel eigendom in China behoort dan ook tot het vaste lijstje onaangename gespreksonderwerpen tijdens Duits-Chinese topontmoetingen. Bondskanselier Merkel bracht het ter sprake tijdens haar reis naar China, dit voorjaar, en een lid van de regering verzekerde onlangs dat het onderwerp op de agenda blijft.

Kennisdiefstal trok in Duitsland extra aandacht toen de suggestie werd gewekt dat Chinezen technologie van de magneetzweeftrein Transrapid hadden gestolen. De trein, een gezamenlijk product van Siemens en ThyssenKrupp, is in Duitsland ontwikkeld, maar rijdt alleen in China op een commercieel traject. De Duitsers werden achterdochtig toen China een eigen ontwerp aankondigde en medewerkers van het Duitse consortium filmden hoe Chinezen bij een Duitse vestiging een inbraak pleegden. Duitse politici schreeuwden moord en brand omdat de Transrapid met Duits belastinggeld is ontwikkeld. Volgens het Duitse consortium hebben de Chinezen geen inbreuk gemaakt op Duitse patenten. Ook China-deskundige Fuchs gelooft niet dat Chinezen iets gestolen hebben. „De Chinese trein is niet zo geavanceerd als de Transrapid, ik denk dat die kwestie enorm is opgeblazen.”

Consultant Fuchs verkoopt, met achttien Chinese medewerkers, verdeeld over kantoren in München en Shanghai, strategieën waarmee Europese bedrijven zich tegen plagiaat en diefstal van kennis kunnen wapenen. [Vervolg DIEFSTAL: pagina 12]

DIEFSTAL

‘Duitsers waren in China naïef’

[Vervolg van pagina 11] Onlangs publiceerde Fuchs een boek over vervalsingen en ‘beschermingsconstructies’, Piraten, Fälscher und Kopierer. Fuchs’ eigenbelang laat onverlet dat zijn voorbeelden van gedupeerde Duitse bedrijven een opmerkelijk verhaal vertellen.

Softwareontwikkelaar Werbas AG uit Böblingen trok zich vorig jaar uit China terug, na vijf jaar strijd tegen vervalsers. Het bedrijf ontwikkelde programmatuur voor het beheer van autowerkplaatsen. In 2000 stapte Werbas in een joint venture met de Chinese firma Sinowest om een Chinese variant van de Duitse software op de markt te brengen. Na vijf jaar waren er honderd keer zoveel illegale kopieën in omloop als legale.

Ook doe-het-zelfketen Obi trok zich vorig jaar uit China terug. In 2000 opende Obi een bouwmarkt in Wuxi, bij Shanghai. Vorig jaar verkocht Obi zijn dertien nederzettingen aan het Britse Kingfisher. De Chinezen deden liever inkopen bij Home Mart, Home Way en Orient Home, bedrijven die de formule Obi exact hadden gekopieerd. Fuchs: „Obi-managers hadden grote moeite vast te stellen of ze in een eigen filiaal waren of in een winkel van de Chinese concurrentie.”

Messenfabrikant Zwilling uit Solingen vroeg zich af waarom een driedelige set keukenmessen overal goed verkocht, behalve in China. Onderzoek leerde dat de Zwilling-messen op veel plekken in China verkrijgbaar waren. Het waren echter perfecte kopieën, geen Duitse originelen.

De gekopieerde westerse producten worden niet alleen in China zelf verkocht, maar ook op de wereldmarkt. „Ze maken onze export kapot”, zegt Fuchs. In Duitsland, wereldkampioen export, hoort men zoiets niet graag.

Autofabrikant MAN kreeg in het buitenland opeens concurrentie van een bus die als twee druppels water lijkt op een origineel MAN-voertuig.

Fabrikant van huishoudelijke apparatuur Braun vond kopieën van zijn waterkokers en scheerapparaten in Zuid-Afrika en de Verenigde Arabische Emiraten. Geproduceerd in China, verkocht onder de naam Braon.

Nagemaakte douchekoppen van Grohe werden op de wereldmarkt aangeboden onder de naam Grohi. Machinefabrikant Stihl ontdekte dat een hightech slijptol, ontworpen door de Chinese markt, was gekopieerd en onder de naam Cobra op een beurs in de VS werd aangeboden. De vervalsers hadden vier patenten geschonden.

Naarmate de Chinese economie zich verder ontwikkelt, worden de vervalsers creatiever, ingenieuzer én agressiever. Middelgrote Duitse ondernemingen melden de ene diefstal na de andere. Vooral de Duitse machine-industrie klaagt. Volgens de vereniging van de Duitse machine-industrie (VDMA) vecht de helft van haar leden tegen productpiraterij, een schadepost van 400 tot 500 miljoen euro per jaar. „Soms”, zegt Fuchs, „nemen productpiraten geen genoegen met het kopiëren van producten. Soms enteren de piraten de complete onderneming.”

Voorbeeld. De firma Microtol AG produceerde jarenlang besturingssystemen voor liften. Een belangrijke klant was het bedrijf Deng Feng in Foshan. Eerst leverden de Duitsers de complete besturingseenheid, later namen de Chinezen alleen nog maar het hightech ‘hart’ van de installatie af. Deng Feng bouwde de Duitse producten na, en bracht ze onder de naam Micocontrol op de markt. Het logo van het product was nauwelijks te onderscheiden van het Duitse logo. Later doopte de Chinese firma ook zichzelf om tot Micocontrol en presenteerde zich op de Chinese markt als exclusieve vertegenwoordiger van het Duitse bedrijf. Uiteindelijk moesten de Duitsers surseance aanvragen.

Politieke druk uit het westen heeft er volgens jurist Jürgensen inmiddels toe geleid dat de Chinezen intellectueel eigendom met deugdelijke wetgeving beschermen. „Het is wel nog een enorm probleem om je gelijk te halen.” Rechtszaken over inbreuk op registreerde patenten zijn soms een lijdensweg.

Familiebedrijf Obermann & Baumgartner (Obe) uit het Zwarte Woud – omzet 30 miljoen euro – produceert per jaar 50 miljoen scharnieren voor brilmonturen. Bijzonder trots is de onderneming op een scharnier met een veer. Product en productietechniek zijn gepatenteerd. In 2001 kwam Obermann & Baumgartner erachter dat het Chinese Kanghua een identiek veerscharnier op de markt bracht. Obe liep naar eigen zeggen 15 miljoen euro omzet mis. De Chinese scharnieren doken ook op in brillen die door detailhandelsketen Wal-Mart in de VS werden verkocht. Na vijf jaar procederen kreeg het bedrijf 5.000 euro schadevergoeding.

Het Duitse bedrijfsleven was, zegt Fuchs, jarenlang te goedgelovig. „Men ging in China met een zekere naïviteit te werk, maar daar komt snel verandering in.” Bedrijven zijn niet machteloos tegen piraterij, zegt hij. Producten kunnen in de ontwerpfase al extra beveiligd worden. Soms kan het verstandig zijn om niet met de allernieuwste vinding naar China te gaan.

Fuchs adviseert om in de onderneming één persoon aan te wijzen die verantwoordelijk is voor strategieën tegen piraterij. Hij voorspelt dat anticounterfeiting (ACF) een vast onderdeel zal worden van de Duitse opleiding tot ingenieur.