Advies aan voetballer: doe ook warming-up van ogen

Gail Stephenson geeft de voetballers van Manchester United kijkadviezen. „Voor sporters kan visuele training de doorslag geven.”

Michiel Dekker

Op haar advies verving voetbalclub Manchester United het grijze uittenue en traint de Schotse hockeyploeg het zichtvermogen. De Engelse Gail Stephenson is sports vision advisor. „In honderdsten van een seconde moet een voetballer op het veld beslissingen nemen. Wat als het sneller kan?”

Stephenson staat aan het hoofd van de afdeling Optometrie aan de Universiteit van Liverpool, waar ze sinds 1996 onderzoek doet naar de invloed van ‘perifeer zicht’ in verschillende sporten. Als fan van de voetbalgrootmacht uit haar woonplaats Manchester schreef ze manager Alex Ferguson zo’n tien jaar geleden een brief over de grijze uittenues. Tegen de achtergrond van het grauwe publiek konden de spelers elkaar op het veld niet vinden, stelde Stephenson.

Tijdens een slecht duel liet Ferguson zijn team in de rust van tenue wisselen. Na de onderbreking constateerde de Schot dat United beter speelde. De club koos nooit meer een grijs tenue en nam Stephenson in dienst voor visuele trainingen met voetballers.

„Een rood shirt is zichtbaar binnen een radius van 120 graden, een grijs shirt slechts binnen 40 graden. Dat zie je niet in een fractie vanuit je ooghoeken”, verklaart Stephenson in een Amsterdams hotel. „Zicht is zo gewoon voor ons. Ik zie hier een tafel, een vaas, andere gasten en hoef daar niet bij na te denken. Dat maakt je lui. Gewone mensen gebruiken vijftig procent van hun zichtmogelijkheden. Voor sporters kan visuele training doorslaggevend zijn.”

En ook voor voetbalscheidsrechters, moet opticien Specsavers hebben gedacht. Op uitnodiging van de sponsor van de Nederlandse toparbiters kwam Stephenson vorige week naar het KNVB-sportcentrum. In Zeist onderhield ze de leidsmannen over beïnvloeding van het kijkvermogen door bijvoorbeeld lichtval, contrastwerking in kleuren en afstanden en warming-ups van de ogen. „Zie het als een marathon lopen”, stelt Stephenson. „Ik heb voeten, enkels, knieën; alle componenten van een menselijk lichaam. Dat betekent dat ik fysiek in staat ben zo’n afstand te lopen. Ik ben alleen niet getraind en zo is het ook met ogen. Je kunt meer zien, maar het moet worden ontwikkeld.”

Training in peripheral vision, de zichtradius van de ogen, kan volgens Stephenson een sportieve prestatie sterk beïnvloeden. „Het voordeel van menselijk zicht is dat je twee ogen hebt. Voor boogschieten maakt dat niet uit. Schutters mikken op een vast punt en kunnen daarbij de ogen laten samenwerken. Maar bij teamsporten, zoals bijvoorbeeld voetbal, is dat anders. Je moet de bal, de tegenstanders en je medespelers in de gaten houden. Ook tennissers kunnen hun ogen trainen. Zij moeten niet proberen de bal met hun ogen bij te houden. Door de bal in gedachten te volgen met sprongetjes, kunnen ze scherper blijven.”

Voor voetballers van Manchester ontwikkelde Stephenson computerprogramma’s. Daarbij werd oog-handcoördinatie, oog-voetcoördinatie en reactievermogen onder wisselende omstandigheden verbeterd. Aanvragen van andere voetbalclubs legde Stephenson naast zich neer. „Als je met allemaal werkt, zie je het verschil niet meer. United is de ideale club voor dit soort wetenschappelijke training. Ferguson is al jaren manager en staat open voor alles wat zijn team kan verbeteren.”

Voor het verbeteren van perifeer zicht is geen individueel programma nodig, zegt Stephenson. „Arbiters en voetballers kunnen voor de wedstrijd hun ogen snel heen en weer bewegen of wisselend focussen van de schoenen naar het doel aan de andere kant van het veld. Zo voorkom je vermoeidheid van je ogen en raak je gewend aan het stadionlicht en de wisselende afstanden in een wedstrijd.”

Met Nederlandse voetballers heeft Stephenson geen ervaring, maar er zijn ‘interesting players’. „Bergkamp is een intelligente speler, hij kijkt voortdurend om zich heen op het veld. En ik ben benieuwd hoe Davids door zijn sportbril ziet. Heeft hij staar? Dan wil ik wel eens kijken of ik zijn zicht kan verbeteren.”