Abdolah verwart zijn publiek

Kader Abdolah zorgde gisteren tijdens zijn Verwey-lezing in Leiden voor de nodige verwarring. Was hij zijn tekst nu wel of juist niet vergeten?

Enige verwarring heerste er wel in de Hooglandse Kerk in Leiden gisteravond nadat Kader Abdolah van het spreekgestoelte was gestapt. De gastschrijver van de Leidse universiteit had in zijn Verweylezing, mede georganiseerd door NRC Handelsblad, gesproken over het leven van de profeet Mohammed, maar had hij niet tegelijkertijd zijn gehoor in de maling genomen?

Abdolah hield de Verweylezing met in zijn hand de Koran van zijn vader waarin een grote witte envelop zat, denkelijk met de tekst van zijn voordracht ‘Mo de dichter’. Maar Abdolah keek niet in de envelop, ook niet toen hij tot driemaal toe zijn tekst vergat. Of voorwendde te vergeten. Want hoewel de uit Iran afkomstige schrijver ook na afloop volhield dat hij „zijn best had gedaan” maar dat het „soms fout ging” in een lezing, was de coïncidentie te mooi om waar te zijn.

Abdolahs betoog eindigde namelijk in de stelling dat juist het feit dat de profeet Mohammed analfabeet was, een fatale uitwerking had gehad op de ontwikkeling van de islam. Want daardoor was de tekst van de Koran niet door hem geschreven, maar slechts doorgegeven. Dat levert een ‘misdaad’ op: „Als de tekst van Allah is, mag niemand er aankomen, mag niemand het veranderen. Mond dicht! Volg hem! De mens moet gehoorzamen!” Zo wordt de basis van een dictatuur gelegd, aldus Abdolah.

Indirect was de Verweylezing zo een pleidooi voor de orale literatuur, de weigering om de tekst te lezen was zo volkomen logisch. Toen een lezeres de schrijver na afloop om een toelichting wilde vragen, vertrok deze snel naar de tafel waar hij zijn roman Het huis van de moskee signeerde.

Ondanks de verwarring kreeg het optreden van Abdolah een warm onthaal van de 400 bezoekers in de Hooglandse Kerk. Die dankte hij mede aan enkele kwinkslagen („Mohammed was net zo aards als Jan Peter Balkenende. Maar hij was knap, had donker haar en diepbruine ogen.”), zijn al veel vaker geuite eerbetoon aan Jip en Janneke (het boek dat hem Nederlands leerde) en zijn theatrale voordracht, die maximaal gebruik maakte van de galmende akoestiek van de kerk.

Het gastschrijverschap van Abdolah bestaat behalve uit het houden van de Verweylezing uit het geven van een aantal colleges aan de universiteit.