‘Aardige mensen zouden geen films moeten maken’

Het IDFA opende gisteravond met de vertoning van de documentaire ‘4 Elements’ van Jiska Rickels. Het festival koos daarmee voor de ‘creatieve documentaire’.

Amsterdam, 24 nov. - De negentiende editie van het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) opende gisteravond met handen wassen. In witte regenjassen gehulde acteurs van theatergroep Ten derde verwelkomden de gasten in bioscoop City en wasten zacht hun handen in grote kommen van aardewerk, die op tafels vol aarde stonden. Zo gereinigd konden de bezoekers kijken naar 4 Elements van Jiska Rickels, de Nederlandse openingsfilm van het IDFA die een duidelijke keus betekent voor de creatieve documentaire. In Rickels’ film, waarin mannen strijden tegen vuur, water, aarde en lucht, gaat het niet om feiten en meningen maar om sfeer, sfeer, sfeer. „De creatieve documentaire is geen journalistiek medium, maar een kunstvorm”, zei Ally Derks, directeur van het IDFA, in haar openingswoord. Maar wel een kunstvorm die de wereld kan veranderen. Derks noemde als voorbeeld ‘toekomstig’ minister-president Balkenende, die volgens haar zijn mening over klimaatsverandering bijstelde na het zien van Al Gore’s documentaire An Inconvenient Truth. Jiska Rickels is een ander voorbeeld. Zij stopte met het eten van vlees na het zien van Our Daily Bread, vorig jaar een van de hits op het festival. De ingewikkelde verhouding tussen vorm, inhoud en boodschap in de documentaire komt aan bod in een van de tien regels die de Russische regisseur Victor Kossakovsky, huisfilosoof van het festival, opstelde voor de ‘IDFAcademy’. „Documentaire is de enige kunstvorm waarbij ieder esthetisch element bijna altijd ethische aspecten heeft en ieder ethisch aspect esthetisch gebruikt kan worden. Probeer menselijk te blijven, vooral tijdens het monteren. Misschien zouden aardige mensen geen films moeten maken.”

Volgens Kossakovsky’s regels wordt tijdens het festival elke dag een filmpje gemaakt, dat op de website van het festival te zien is.

De negentiende editie van het festival is de laatste die plaats vindt rondom het Leidseplein. Na het festival sluiten bioscopen Cinerama en Calypso om plaats te maken voor een theatercomplex van Joop van den Ende. City sluit voor een grote verbouwing. Het IDFA verhuist waarschijnlijk naar de Munt, naar bioscopen Pathe De Munt en Tuschinski. Ally Derks vroeg de gemeente Amsterdam in haar toespraak om een internationaal filmpaleis.

IDFA. T/m 3 dec. Meer info op: www.idfa.nl.

Interview Jiska Rickels: Cultureel Supplement, pagina 25