Premier Canada wil Quebec als natie erkennen

De Franstalige provincie Quebec, die elf jaar geleden bijna koos voor onafhankelijkheid van Canada, krijgt nu opeens erkenning als een natie.

De Canadese premier Harper heeft gisteren onverwachts aangekondigd de overwegend Franstalige provincie Quebec te willen erkennen als een natie binnen Canada. De stap is bedoeld om een oplaaiend debat over de plaats van Quebec te sussen en een concurrerende motie van de separatisten in het parlement de pas af te snijden.

Harpers Conservatieve minderheidsregering zal vandaag een motie indienen in het Lagerhuis waarin Quebec wordt omschreven als „een natie binnen een verenigd Canada”, kondigde Harper gisteren tot veler verbazing aan. De maatregel, waaraan geen machts- of financiële consequenties voor Quebec zijn verbonden, zal waarschijnlijk worden aangenomen met steun van de andere federalisten in het parlement: de Liberalen en sociaal-democraten.

„Vormen de Québécois een natie binnen een verenigd Canada? Het antwoord is ‘ja’,” verklaarde Harper in een spontaan debat over de nationale kwestie. In 1995 stemden de inwoners van Quebec, dat zijn eigen cultuur heeft, bij een referendum net tegen afscheiding van Canada. „Vormen de Québécois een onafhankelijke natie? Het antwoord is ‘nee’ en zal altijd ‘nee’ zijn,” aldus Harper, voor een staande ovatie van parlementariërs.

Harpers maatregel is onder federalisten toegejuicht als strategische meesterzet tegen het separatistische Bloc Québécois. Die partij wilde met haar eigen motie een stemming afdwingen over de gevoelige vraag of Quebec een natie vormt, zonder daarin Canada te noemen. Federalistische politici die tegen zouden stemmen, inclusief waarschijnlijk Harper, zouden in verlegenheid raken in Quebec, waar het principe algemeen wordt beschouwd als een realiteit.

Het Bloc Québécois verwierp gisteren onmiddellijk Harpers toevoeging „binnen een verenigd Canada” in de regeringsmotie. „Quebec is een natie, punt”, zei partijleider Gilles Duceppe. „Daar zijn geen voorwaarden aan verbonden.”

Het Bloc speelde met zijn initiatief in op een debat dat al wekenlang tot verdeeldheid leidt binnen de Liberale Partij. Die kiest eind volgende week een nieuwe leider. Michael Ignatieff, de internationaal vermaarde schrijver, is koploper. Hij steunde als enige kandidaat-leider een voorstel van een groep Liberalen uit Quebec om de provincie te erkennen als een natie. Andere, meer politiek ervaren kandidaten zagen dat plan als politiek dynamiet en keerden zich ertegen. Ignatieff leek een ernstige politieke misrekening te hebben begaan die hem het partijleiderschap zou gaan kosten.

Gisteren stond Ignatieff dankzij premier Harper opeens aan de winnende kant in het debat. „Ik heb vanaf het begin de leiding genomen in deze kwestie en ik ben tevreden over het resultaat”, zei hij in Ottawa, zichtbaar opgelucht. Harper vond een formulering waar zo goed als geen federalist zich tegen zal keren. Hij werd zelfs door zijn Liberale tegenstanders geprezen als „een staatsman”.

Maar hoewel politici elkaar feliciteerden met de elegante oplossing, valt nog te bezien hoe de erkenning van Quebec als natie zal vallen onder de Canadese bevolking. In Quebec bestaat er bijna unanieme steun voor – een van de redenen waarom Harper de stap zette. Buiten Quebec kan het echter leiden tot weerstand, vooral als zou blijken dat natiestatus een stap is op weg naar verdere eisen over voorkeursbehandeling. Een begin jaren negentig mislukte poging om Quebec in de Canadese grondwet te erkennen als ‘aparte samenleving’ (distinct society) leidde tot eindeloos geruzie.

Een commentator verwoordde de weerstand gisteren voor de Canadese tv. „Het is een droevige dag voor degenen onder ons die Canada zien als één natie”, aldus Andrew Coyne van de National Post. „Het lijkt erop dat we slechts een omhulsel willen zijn voor de échte naties, die kennelijk een etnisch karakter hebben.”