Pil moet wel ín patiënt

Als patiënten hun pillen trouw zouden slikken zouden er minder zieken zijn. Therapie-ontrouw is helaas moeilijk te genezen.

Een receptje voor een pil heb je zo te pakken. De dokter typt in zijn computer en entert. Een half uurtje later ligt het doosje klaar bij de apotheker. Nu nog slikken.

Veel mensen beginnen er aan, maar houden er snel weer mee op. Cynici zeggen dat de meeste pillen misschien wel bij, maar nooit in de patiënt komen.

Er zijn allerlei redenen om te stoppen: geen direct effect, last van bijwerkingen, lastig, of gewoon weerzin tegen pillen. Mensen met ernstige klachten zijn trouwer aan hun medicijnen. Dat rolde uit onderzoek van het NIVEL, het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg.

Van de mensen die pillen krijgen voor een chronische ziekte, waarbij de dokter zegt dat ze langdurig – meestal zelfs altijd – moeten blijven slikken, houdt meer dan de helft er binnen een jaar weer mee op.

Kan dat niet beter?

Op de dag na Sinterklaasavond promoveert farmaco-epidemioloog Boris van Wijk in Utrecht. In de database van het PHARMO-instituut volgde hij hoe ruim 2.300 mensen tien jaar lang hun hoge bloeddruk met pillen bestreden. Bijna 2 op 5 mensen hield er in die tien jaar voorgoed mee op. Net zoveel slikten continu. En 1 op de 5 stopte een tijdje en ging toen weer door.

Therapieën om therapietrouw te verbeteren zijn slecht onderzocht, schrijft Van Wijk in zijn proefschrift. Zelf gaf hij ruim de helft van 80 therapie-ontrouwen een instructie en een pillendoos die registreert wanneer er een pil uit wordt gehaald. Alleen dat verbeterde de therapietrouw al, vergeleken met 36 mensen die gewone pillendoosjes kregen, want bij de mensen met de strenge pillendoos daalde de bloeddruk gemiddeld met ongeveer 3 millimeter kwikdruk. Een goed gereguleerde bloeddruk verlaagt de kans op de hartdood met ruim 20 procent. Van Wijk wordt op zijn wenken bediend met zijn opmerking dat er meer onderzoek nodig is.

Vorige week verscheen een Amerikaans onderzoek, ook naar therapietrouw bij bloeddrukverlagende pillen. En dan vooral: bij ouderen, gemiddeld bijna 80 jaar. Als therapietrouwverhogende service kregen de deelnemers doordrukstrips met al hun pillen voor ’s morgens in één vakje en alle pillen voor ’s middags in het volgende vakje. En zo verder voor alle dagen van de week. Zo’n persoonlijke pillenstrip hielp de bloeddruk net zo hard naar beneden als de pillendoos van Van Wijk. Nederlandse apotheken kunnen dit soort persoonlijke verpakkingen ook wel afleveren, maar dat gebeurt eigenlijk alleen als ouderen moeite krijgen met al die aparte pillendoosjes. Niet als de therapietrouw in het geding is.

Wim Köhler