Heksen

Om precies te zijn, het is de bakkersvrouw die haar man naar de rechtbank heeft gestuurd. Daar ligt nu haar eis tot schadevergoeding, zevenhonderdvijftigduizend euro groot en te betalen door veertig klanten plus een aantal concurrerende bakkers. Bakkers berokkenen elkaar tenslotte ook schade.

Dat klanten die weigeren brood te kopen hun bakker ruïneren begrijp ik. Maar dat een bakker weigerachtige klanten voor zijn gebrek aan gedroomde inkomsten wil laten opdraaien is nieuw voor mij.

Wat is in dit verhaal precies gerucht en wat waarheid? De aanleiding is duidelijk de relatie die de vrouw heeft aangeknoopt met een bruxo. De bruxo is in Portugal net zo’n hardnekkig verschijnsel als de fado en de reumatiek. Letterlijk betekent het heks. Heksenmeester. De bruxo – spreek uit broesjoo – is de dokter en vraagbaak bij uitstek in een land dat verknocht is aan bijgeloof. Vaak zijn de heksen oude mannen die onbevoegd de geneeskunde uitoefenen. Maar noem ze nooit kwakzalvers, ze worden altijd aangezien voor duizendmaal beter en wijzer en effectiever dan dokters.

Vooral tegen de reumatiek helpen ze, want er bestaat veel reumatiek. Het kan in Portugal verdomd nat zijn en het bijgeloof dicteert dat het gezond is de luiken gesloten te houden. In ieder vochtig, donker huis arriveert vroeg of laat de bruxo.

De wonderdokter, dat klinkt al mooier.

Hij kan botten in het gelid zetten, scheve nekken rechtdraaien, pijn wegstrijken en wratten van kleur doen verschieten.

Er is bij ons in de buurt ook het voorbeeld bekend van een mooie jongen die alle meisjes aantrok die niet zwanger konden worden of niet wisten hoe. Dat is nog een heel rijke bruxo geworden. Hij hield één ochtend in de week spreekuur en dan zat zijn wachtkamer vol. Vrouwen die nog nooit een klacht hadden gekend kregen plotseling vreemde aandoeningen en moesten dringend naar hem toe. Men was vol lof over zijn kundigheden. De mond-tot-mondreclame werkte. Er stonden drie sportwagens in de oprit van zijn glimmende huis aan de rand van het dorp. De dames moesten zich tussen de bolides door een weg naar zijn wachtkamer banen en nog hadden ze geen argwaan.

Ook pastoors oefenen soms als bijverdienste het beroep van bruxo uit. Deze vertegenwoordigers van de ondergrondse heksenmaffia zijn vooral gespecialiseerd in duiveluitdrijving. Ze maken veel lawaai, maar kunnen er hun soutane bij aanhouden.

Iedereen op straat hier kan een bruxo zijn. Je kunt ze nergens aan herkennen. Ze kunnen op bouwvakkers lijken, op kantoorbedienden of professoren. Pas tussen vier muren, oog in oog met hun goedgelovige en goedbetalende patiënt, laten ze hun ware aard zien.

’t Beviel de omwonenden van ‘De Oven van de Alva’ maar weinig dat ze niet wisten waarom de bakkersvrouw met een bruxo in zee was gegaan. Hij kwam bij haar aan huis ook nog. De vrouw had gezonde kinderen, haar man – de bakker – had tien jaar in Zwitserland gewerkt en was met een dikke portefeuille teruggekeerd, dus wat had zo’n heks daar te zoeken? Het kon niet anders of hij stopte drugs en vergif in de broden.