Britse grappen en absurde ‘fantasy’

Deze week verschijnt Posterijen, de vertaling van het laatste boek van bestseller-auteur Terry Pratchett.

Pratchett wordt ook hier vooral in het Engels gelezen.

Meer dan dertig delen zijn er al verschenen in de serie Discworld van de Britse schrijver Terry Pratchett. En de boeken worden alleen maar populairder.

Discworld is een fantasiewereld waar vampieren, tovenaars, heksen of bijna-gewone mensen wonen. Pratchett heeft fans over de hele wereld. In Groot-Brittannië staat hij steevast bovenaan de boeken-top tien als er een nieuw deel uitkomt, en zijn boeken staan bekend als ‘meest uit de winkel gejatte titels’. In Nederland staan de fans urenlang in de rij bij signeersessies, met in hun handen vooral de Engelstalige edities.

Bij internetboekhandel Bol worden de boeken van Pratchett acht keer zo vaker in het Engels dan in het Nederlands besteld, en bij de gewone boekhandels gebeurt hetzelfde. Dat doen maar weinig schrijvers Pratchett na. Het geheim achter dit succes is zijn stijl: een mix van Monty Python, Black Adder en The Lord of the Rings. Hij beschrijft met authentieke Britse humor een volslagen absurde fantasy-wereld.

De Nederlandse vertaling van Going Postal, Posterijen, verschijnt deze week bij uitgeverij M. Zoals altijd prijkt de mysterieuze naam van vertaler Venugopalan Ittekot op de voorkant van het boek. Het pseudoniem van Ruurd Groot & Co. Groot vertaalde bijna de hele serie in het Nederlands, zijn vrouw doet research en hun zoon doet de lay-out.

De lezers van de Engelse edities hebben niet per se gelijk: de vertaling is prachtig. Posterijen bleek niet neer te leggen in de tram, tijdens de lunch of ’s avonds in bed. Het vertelt het verhaal van Feucht van Lippvacht, een geboren oplichter en dief die kan kiezen tussen de galg of een nieuw leven als Postmeester-Generaal van de stad Ankh-Meurbork.

Moeilijk is die keuze natuurlijk niet, al gaat voor Feucht de lol er wel een beetje af als blijkt dat hij wordt begeleid door een reclasseringsambtenaar van 2,5 meter, en dat de posterijen in staat van ontbinding verkeren. In het tochtige en afbrokkelende hoofdpostkantoor treft Feucht nog twee beambten aan, en brieven – zalen vol opeengestapelde brieven.

Feucht stampt met rasse schreden de posterijen opnieuw uit de grond. Hij verzint een stempel die mensen zelf kunnen kopen, later omgedoopt tot postzegel, en ontketent zo een ware rage onder de bewoners van Ankh-Meurbork. Hij bezorgt zelf de eerste zak post in een buurstad, op een woest paard dat hem bijna de kans op nakomelingen ontneemt. Ook doorstaat hij de gevaarlijke postbeambtentest, compleet met loodzware postzak, smalle brievenbussen en levensgevaarlijk hondengebroed.

Feucht is een beminnelijk personage, en het verhaal lezen is een groot plezier. Hij kan zelf niet geloven dat de bewoners van Ankh-Meurbork steeds weer in zijn fratsen tuinen, terwijl hij toch, zoals hij het zelf omschrijft, „glas voor diamant verkoopt”. Feucht, of Moist zoals hij in het Engels heet, beviel Pratchett zelf ook: een tweede verhaal met hem in de hoofdrol, Making Money, is in de maak. Daarin neemt hij de leiding van de bank op zich, om papiergeld te introduceren. Geen slechte carrière voor een voormalige dief.

De taal- en woordgrappen die Pratchett traditiegetrouw door het verhaal weeft, blijven in de Nederlandse vertaling behouden. Bijvoorbeeld als een Igor het woord neemt. Igor is een grote familie uit het Überwald, waarvan alle mannelijke nakomelingen Igor worden genoemd. Ze zijn zeer bedreven in het butlerschap, en hanteren een hoge standaard van geruisloos de kamer inkomen, mank lopen en slissen. Als Igor afscheid neemt van de kokkin, zegt hij: „Vaarwel mijn befte mevrouw Glimmerveen, ik val je lever nooit vergeten.”

www.terry pratchett books. com of 19068 naar 7585. De vertaling (17,95 euro) verschijnt bij Minx.

2 Bond-dingen

James Bond-gadgets

www.bbc.co.uk/science/, hottopics/jamesbond/

Leuk hoor, die nieuwe James Bond-film. Maar als je naar Casino Royale kijkt, verlang je toch weer terug naar de enige echte Q. Maar liefst zeventien keer voorzag de Britse acteur Desmond Llewelyn James Bond van alle gadgets die een spion nodig heeft. Zoals een piepkleine apparaatje in de Bond-film Thunderball uit 1965, dat Bond vier minuten onder water zuurstof geeft. Hierdoor overleeft Sean Connery een van zijn eerste Bond-avonturen. Kan dat echt? Op de BBC-website wordt die vraag beantwoord. Dat Bond-films niet erg realistisch zijn, is bekend, maar de site drukt je met de neus op de feiten. Tip: denk niet teveel na bij het zien van de nieuwste Bond-film. (DH)

3 Beroemde dagen

Iedere dag een beroemde dag

www.famousdays.com

Wie denkt dat vandaag, 23 november, een doodnormale doordeweekse dag is, die heeft het mooi bij het verkeerde eind. Iedereen weet toch dat 23 november de dag is dat Billy the Kid geboren werd, in 1859? Of dat vandaag precies zestien jaar geleden Roald Dahl overleed? Kijk anders eens op famousdays.com. Bij iedere dag van het jaar staan honderden memorabele gebeurtenissen, geboortes en sterfgevallen beschreven. Zoek bijvoorbeeld uit of je je verjaardag deelt met Nelson Mandela (18 juli). Of kom er achter dat jazzgrootheden Ella Fitzgerald en Wes Montgomery beiden op 15 juni stierven (respectievelijk in 1996 en 1968), ook de dag dat John Lennon en Paul McCartney elkaar voor het eerst ontmoetten, in 1956. Vergeet ook niet de verjaardag te vieren van de puntenslijper, die 109 jaar geleden gepatenteerd werd. (MvdM)

4 Geluk brengen

Hoefijzer

www.hoefijzers.nl, prijs 25-45 euro

Volgens een hardnekkig volksgeloof zouden hoefijzers geluk brengen. Hang ze als een ‘u’ aan de muur en het geluk wordt erin opgevangen. Of gooi een kapot hoefijzer over je rechterschouder en voorspoed valt je ten deel. Maar waar vind je in het autotijdperk een kant-en-klaar hoefijzer? Op hoefijzers.nl! Volgens initiatiefnemer Lucas Pijfers zijn het „gebruikte ijzers, want alleen die brengen geluk”. Ze zijn met inscriptie in de kleuren natuur, chroom en goud te bestellen en worden geleverd in een keurig doosje met echt stro. Bovendien, zegt Pijfers, „geven wij een levenslange garantie”. Dus geen geluk, geld terug. Nog nooit zag hij er één terug. „Dat sterkt mijn geloof dat ze echt werken”, lacht hij. (TW)

Met bijdragen van David Haakman, Mees van der Made en Ton Wallast