Twee botsingen, bizar toeval

Mogelijk reden er treinen door rood bij de ongelukken op het spoor.

Een systeem om dit te voorkomen, is op komst. Dit wordt pas in 2009 ingevoerd.

Ingedeukte treinstellen, verwrongen rails, gewonde passagiers: twee botsingen op het spoor de afgelopen twee dagen, in Rotterdam en Arnhem. Op beide stations raakte het verkeer grotendeels ontregeld. Was het toeval, twee ongelukken in een tijdsbestek van amper 24 uur?

Ja, zegt NS. „Een bizar toeval”, noemt de woordvoerder van de spoorwegen het. „Ik heb geen reden om aan te nemen dat er een verband bestaat.” Reizigersvereniging Rover, die vaak kritiek uit op NS, is ditmaal voorzichtig. „Als het twee keer op dezelfde plek was, zou het geen toeval zijn, maar Rotterdam en Arnhem liggen ver uit elkaar”, zegt een woordvoerder van Rover.

Hij wil niet vooruitlopen op de oorzaken van beide ongelukken, maar sluit niet uit dat machinisten door rood sein zijn gereden – de machinist van de goederentrein die gisteren in Arnhem bij de botsing met een volle passagierstrein betrokken was, is ook door de politie verhoord, omdat getuigen meenden dat de trein door rood reed.

Prorail, het staatsbedrijf dat sporen, seinen en wissels beheert, erkent dat rood licht en onoplettendheid een gevaarlijke combinatie is. Treinen die sneller rijden dan 40 km per uur stoppen automatisch bij het negeren van tekens. Maar ónder die snelheid, zoals op stations, gebeurt dat nog niet. Op dezelfde sporen waar maandag in Rotterdam twee treinen op elkaar botsten (hier vielen geen gewonden) had begin 2005 een soortgelijk ongeluk plaats. De Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) stelde in een onderzoek vast dat de machinist van een van de treinen na het passeren van twee veilige seinen een derde sein, een stopsein, over het hoofd zag.

Prorail werkt nu aan de installatie van een nieuw beveiligingssysteem onder de naam ATB++, dat ook bij lagere snelheiden tot een automatische noodstop leidt bij het negeren van seinen. Dit systeem zal pas in 2009 zijn ingevoerd. „Te laat”, oordeelt Rover. „Zonder op de conclusies van het onderzoek naar de twee ongelukken vooruit te lopen, is bekend dat het rijden door een stopsein een zwak punt is op het spoor.” Inspecteurs van IVW zullen de komende tijd grondig onderzoek verrichten naar de incidenten in Rotterdam en Arnhem.

Vorige week nog leverde IVW ongezouten kritiek op Prorail naar aanleiding van twee ontsporingen afgelopen zomer, in Zwammerdam (op 30 juni) en in Landgraaf (1 juli). Volgens de inspecteurs besteedde de spoorbeheerder onvoldoende aandacht aan de veiligheidsprocedures. „De inspectie maakt zich naar aanleiding van de bevindingen zorgen”, zo stond in het onderzoeksrapport. Prorail kon „potentieel gevaarlijke situaties” niet goed inschatten.

Prorail zegt zich de kritiek te hebben aangetrokken. „We waren het eens met de conclusies en zijn met een nieuwe veiligheidsagenda gekomen”, zegt een woordvoerder, „maar er zal nog heel wat water door de Rijn stromen voor alles veilig is.”