Ook ‘mooie’ films op IDFA

De thema’s zijn dit jaar wat minder dwingend op het IDFA. De bezoekers mogen zelf hun weg zoeken.

Bas Blokker

Een Nederlandse film opent het International Documentary Festival Amsterdam. Met 4 Elements van Jiska Rickels zet het festival, vaak bekritiseerd als zou de organisatie inhoud boven vorm prefereren, meteen de toon voor de negentiende editie. 4 Elements is namelijk een mooie documentaire, waarvan de jonge maakster – Rickels is 29 jaar en dit is haar eerste lange documentaire – met filmische middelen een abstract idee vaste vorm heeft gegeven. Ze is op zoek gegaan naar mannen met zware beroepen en heeft die verbonden met de vier klassieke elementen: vuur, water, aarde, lucht. Een bekorte versie van Rickels eerste film, Untertage, is in 4 Elements opgenomen onder de noemer Aarde.

4 Elements wedijvert met zeventien andere lange documentaires om de Joris Ivens Award. Op voorhand lijken andere interessante films uit de competitie: Feet Unbound, een Australische documentaire over de bijna legendarische Lange Mars van de Chinese communisten onder Mao Zedong, waarin maker Khee-Jin Ng overlevenden spreekt. En de Roemeense Satul sosetelor (‘Sokkendorp’) van Klaudia Begic en Ileana Stanculescu, over een dorpje dat leeft van de geitenwollensokkenexport.

Er zijn dit jaar wat minder dwingend-gethematiseerde programmaonderdelen dan vroeger. IDFA-directeur Ally Derks heeft dat bewust gedaan, om de bezoekers het gevoel terug te geven dat ze zelf hun weg wel kunnen vinden. Een van de overgebleven onderdelen is China Transit, waarin de blik wordt gericht op Chinese films, zoals de prachtige Stone Mountain over steenhouwers in de provincie Beijing.

Een ander vast onderdeel is de gast van het jaar, dit keer Alan Berliner, van wie onder meer de hilarische persoonlijke zoektocht naar de slaap, Wide Awake wordt vertoond en die het recht kreeg een toptien samen te stellen. Die geeft het publiek de gelegenheid nog eens, of voor het eerst, te genieten van klassiekers als Berlin, die Sinfonie der Grossstadt (1927) van Walter Ruttmann of De man met de filmcamera (1929) van Dziga Vertov.

IDFA van 23 t/m 3 dec. rond het Leidseplein in Amsterdam.

Vrijdag in het Cultureel Supplement: interview met Jiska Rickels.