Nog lang geen sprake van liefde tussen CDA en PvdA

Premier Jan Peter Balkenende van het CDA heeft „genoten” van de campagne. De „grote verschillen” met de PvdA zijn goed duidelijk geworden, vindt hij.

Jan Peter Balkenende, lijsttrekker van het CDA, heeft vanmorgen op de tweede man van zijn partij gestemd, Maxime Verhagen. Partijvoorzitter Marja van Bijsterveldt vraagt waarom. „Ja, hoor eens”, zegt Balkenende, „je stemt niet op jezelf. En Maxime heeft het goed gedaan.”

Vanuit Capelle aan den IJssel, de woonplaats van Balkenende, vertrekt deze ochtend nog eens een bus vol CDA-prominenten het land in. In winkelcentra in Best en Gorinchem proberen ze op de laatste dag nog de laatste stemmen te winnen. Balkenende zit met een kop koffie aan een tafeltje in de bus. Hij heeft genoten van de campagne, zegt hij. „De sfeer in de partij is goed, het viel me op dat er ontzettend veel engagement in het CDA en de samenleving zit. Het was ook leuk om te doen. Nog nooit was een campagne zo afwisselend. De ene avond zat je in een zaal, de volgende avond bij De Wereld Draait Door of RTL Boulevard.”

De oppositie en coalitiegenoot VVD klaagden dat de verkiezingcampagne eigenlijk geen grote thema’s had. Een grondig, inhoudelijk debat bleef volgens hen uit.

„Ik bestrijd dat. De campagne ging echt ergens over. Het ging over de toekomst van Nederland. En de verschillen tussen de partijen zijn duidelijk geworden. En de kritiek op mijn optreden in RTL Boulevard heb ik niet begrepen. Dat was een manier om mensen nog eens op te roepen te gaan stemmen, en ik heb het over ontsporende jongeren gehad.”

Waarom richtte u zich deze campagne vooral op de PvdA? De verschillen met andere partijen zijn groter.

„Dat is niet nieuw, zo ging het in 2003 ook, toen het ook ging om de vraag wie de grootste partij werd. Het liep nu een beetje gek. Iedereen had het over de tweestrijd Bos-Balkenende. Maar toen de PvdA wat wegzakte in de peilingen, viel dat in de beeldvorming een beetje weg. Maar de verschillen met de PvdA zijn ook ontzettend groot.”

Tijdens de dagelijkse persconferentie werd telkens een nieuw draaipunt van de PvdA behandeld.

„Ja, en dat deden we omdat de PvdA ook zo ontzettend veel draait. Kijk naar hun standpunt over de Armeense genocide, dat was opeens radicaal anders.”

Het leek soms ook om de persoon van Wouter Bos te gaan. Hijzelf vat dat tenminste wel zo op.

„Nou, daar ben ik het niet mee eens. Als iemand de afgelopen jaren kritiek op de persoon heeft gehad, dan was ik het wel. Na het debat op Radio 1 keek hij met zo’n Wiegel-blik de camera in en betichtte hij mij van persoonlijke verdachtmakingen. Dat was kletskoek. Ik had gezegd dat hij niet eerlijk was, maar dat ging me niet om de persoon, maar om wat hij zei. Hij gebruikt zelf ook grote woorden. In De Telegraaf zei hij dat hij kapotgemaakt werd. Neem me niet kwalijk hoor, waar hebben we het over?”

Is de afstand tussen CDA en PvdA de afgelopen weken niet te groot geworden om straks nog te kunnen praten over een coalitie?

„Ach, dat zullen we zien. De verschillen zijn groot, en het is goed dat dat aan de orde is gekomen. We hebben het veel over economie, financiën en werkgelegenheid gehad. We moeten een goed verhaal hebben om de vergrijzing het hoofd te bieden. De PvdA schiet daarin schromelijk tekort. Bovendien gaat het om zekerheid. Dat betekent, wat mij betreft, dat we afblijven van de hypotheekrenteaftrek en niet aan de pakketten in de zorg komen. Maar belangrijk is ook dat politici denken in termen van veertig jaar, niet vier jaar.”

En Wouter Bos doet dat niet?

„Het valt me op dat hij voortdurend praat over de hypotheekrenteaftrek en een ouderenbelasting, maatregelen die geen oplossingen bieden. Vervolgens komt hij met een zeven-puntenplan met eisen voor kabinetsdeelname, waar die plannen in ontbreken. Waar sta je dan?”

Dat plan is ook te lezen als handreiking naar het CDA.

„Dat kan, maar er is één ding cruciaal als je premier wilt worden: consistentie.”