Akkoord over bouw van een kernfusiecentrale in Frankrijk

De bouw van de eerste experimentele kernfusiefabriek ter wereld, in het Franse Cadarache, kan officieel van start. Daartoe hebben gisteren ministers van de EU, de VS, China, Rusland, India, Japan en Zuid-Korea een overeenkomst gesloten. Het project, bekend onder de naam ITER, kost 10 miljard euro.

„Een traject van jarenlang onderhandelen is afgesloten”, zegt Niek Lopes Cardozo, die de ceremonie in Parijs bijwoonde als hoofd kernfusieonderzoek aan het FOM-instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen. „Maar nu begint een nieuw en moeilijk traject waarin nog heel veel technische uitdagingen overwonnen moeten worden.”

Kernfusie geldt al decennia als een veelbelovende techniek om relatief schone energie op te wekken. De grondstoffen zijn zware varianten van waterstof: deuterium dat in grote hoeveelheden in zeewater voorkomt en tritium dat in de kernfusiefabriek gekweekt wordt uit lithium, ook een veelvoorkomende stof.

Op het moment wordt kernenergie vooral verkregen via splijting van zware atoomkernen. Dat levert grote hoeveelheden radioactief afval op. Bij kernfusie, dat vergelijkbaar is met processen die zich in het binnenste van de zon afspelen en waarbij atoomkernen worden versmolten, komt slechts weinig radioactiviteit vrij. Wel levert het grote hoeveelheden energie op.

Nu de ITER-overeenkomst formeel bekrachtigd is, kunnen de deelnemende landen beginnen met het aannemen van in totaal 400 mensen wetenschappelijk personeel. De bouw van de fabriek – zo hoog als een flat met tien verdiepingen – zal in 2008 beginnen. Voor de bouw is 5 miljard euro uitgetrokken, het resterende bedrag is voor de bedrijfsvoering daarna.

De EU draagt ruwweg 5 miljard euro aan het project bij. De Nederlandse overheid heeft verder 15 miljoen euro uit het aardgasbatenfonds beschikbaar gesteld voor bijdragen van de Nederlandse industrie aan ITER.

Om kernfusie te bewerkstelligen zijn extreme omstandigheden nodig – temperaturen van ruim 100 miljoen graden bijvoorbeeld. De ITER-fusiefabriek moet vanaf 2016 aantonen dat dit gedurende langere tijd mogelijk is.