Superfitte 90-plussers

Dr. ir. Diana van Heemst van de afdeling Ouderengeneeskunde van het Leids Universitair Medisch Centrum spreekt morgenavond op het debat Genezen van veroudering?! in het Science Café Nijmegen in ‘The Shamrock’, Smetiusstraat 17, Nijmegen.Aanvang is 20.00 uur.

De ouderdom komt met gebreken. Veroudering en sterven worden doorgaans beschouwd als natuurlijke processen, een onontkoombaar lot. Wetenschappers gaan echter steeds meer van de biologische mechanismen achter veroudering begrijpen. Wie weet zullen ze het verouderingsproces in de toekomst kunnen vertragen, stilleggen of zelfs terugdraaien. Daarover gaat het debat Genezen van veroudering?! in het Science Café in Nijmegen. Langlevendheid zit voor een deel in je genen, zegt de Leidse celbioloog Diana van Heemst.

Hoe onderzoekt u dat?

Diana van Heemst: ,,In Leiden zijn we al jarenlang op zoek naar de biologische determinanten van langlevendheid. In de Leiden Lang Leven studie sporen we families op waarin diverse broers en zussen minstens negentig jaar worden. Zo krijg je meer inzicht in de erfelijke component van langlevendheid. De afgelopen vier jaar hebben we zo’n 500 van zulke families binnengehaald. We onderzoeken ook de kinderen van de langlevende broers en zussen, die zijn nu zo rond de zestig. Aan de hand van sterftecijfers is berekend dat hun sterftekans ongeveer 30 procent lager is dan die van hun levenspartners. Omdat die partners uit dezelfde pot mee-eten, hetzelfde bed delen enzovoorts zijn ze een prima controlegroep. Uiteraard gaat het hier alleen over groepsgemiddelden - je kunt nooit weten hoe oud een individueel mens gaat worden.’’

Wat maakt iemand langlevend?

,,We hebben verschillende kandidaat-mechanismen op het oog. Naarmate een mens ouder wordt, hoopt zich steeds meer schade in je cellen op. Vermoedelijk beschikken langlevende mensen over goed ontwikkelde mechanismen om op ophoping van die schade te vertragen.’’

Valt dat te beïnvloeden?

,,Waarschijnlijk wel. Als je die biologische mechanismen beter in beeld hebt kun je er waarschijnlijk via omgevingsfactoren zoals gezonde voeding wel invloed op uitoefenen. De expressie van je genen is wel degelijk afhankelijk van hoe iemand leeft. Maar waarschijnlijk heeft langlevendheid een brede genetische basis. Dus wat voor de ene mens optimaal is, hoeft dat voor de ander niet te zijn.

De gemiddelde levensverwachting van de bevolking stijgt vooral doordat oorzaken van vroege sterfte, zoals kindersterfte, worden uitgebannen. Ziekten van de middelbare leeftijd worden beter behandelbaar. Maar ook onze maximumleeftijd kruipt nog steeds heel langzaam omhoog, blijkbaar is het plafond nog niet bereikt. Nederland telt nu ongeveer 100.000 90-plussers op een bevolking van ruim 16 miljoen.’’

Hoe oud hoopt u zelf te worden?

,,Lang leven lijkt me aantrekkelijk. Gemiddeld beginnen mensen na een lange gezonde periode de laatste vijf jaar wat meer te kwakkelen. Bij langlevenden zie je vooral meer gezonde levensjaren, de ‘kwakkelfase’ duurt niet zoveel langer. Als je 85-plussers vraagt hoe gelukkig ze zijn, geven ze gemiddeld het cijfer 8. Dan zou ik best een eindje in de negentig willen worden.’’

Marion de Boo