Freek kraakt politici

Freek de Jonge heeft vanavond „het op één na laatste woord” voor de verkiezingen. Bijna alle politici krijgen er flink van langs in zijn verkiezingsconference.

Drie metershoge potloden domineren het toneelbeeld in de verkiezingsconference die Freek de Jonge vanavond houdt. Ze zijn rood, wit en blauw. Tussen die potloden heeft zijn vrouw Hella een rood gordijntje opgehangen dat naar het stemhokje verwijst. Voorts kan hij via zijn laptop teksten en beelden projecteren van de sites van politici die hij met hoon zal overladen. En dat zijn ze bijna allemaal, want vrijwel geen enkele politicus komt er zonder kleerscheuren af. Vooral de Christen Unie en de SGP („onze eigen fundamentalistische idioten”) en D66 („opgemarcheerd, weg ermee”) hebben vanavond veel te vrezen. Maar ook Wouter Bos krijgt er flink van langs.

De stemming 2006, rechtstreeks vanuit het Chassé-theater in Breda, is de tweede verkiezingsconference van Freek de Jonge. De eerste dateert van januari 2003. Zijn optreden na het laatste lijsttrekkersdebat trok toen ruim 2,7 miljoen kijkers, waarmee hij op de 33ste plaats belandde in de lijst van best bekeken programma’s van dat jaar. Hooguit was er kritiek op het feit dat de cabaretier weliswaar eerst met het publiek in de zaal het debat had bekeken, maar daarop in de uitzending nauwelijks reageerde. „Daar had ik achteraf wel spijt van”, zegt De Jonge nu. „Er was een moment waarop Balkende boos werd omdat hij niet mocht uitspreken. Daar had ik makkelijk iets mee kunnen doen. In deze show heb ik na de opening ruimte gemaakt om nog iets over het debat te kunnen zeggen. Al moet je je daar niet op verkijken: zo veel belangrijks gebeurt er in zo’n debat niet meer. En vaak dringen allerlei dingen pas goed tot het publiek door als er eerst al door iedereen commentaar op is gegeven.”

Wel staat De Jonge ditmaal veel dichter bij de politieke actualiteit dan de eerste keer, te oordelen naar een try-out die hij vorige donderdag speelde voor een volle zaal in theater De Meervaart in Amsterdam. Onder het waarderend oog van prominente gasten als cabaretier Hans Teeuwen en de Amsterdamse oud-burgemeester Schelto Patijn hakte hij stevig in op Balkende en Bos, Rutte en Verdonk, Marijnissen en de D66’er Bert Bakker die zelfs als running gag fungeerde. De enige die in deze inspeelvoorstelling buiten schot bleef, was Femke Halsema.

Zo veel namen heeft Freek de Jonge nooit eerder genoemd. „Dit is een klassieke conference”, beaamt hij. „Meestal zoek ik thema’s die hoger reiken en dieper graven. Ik ben blij dat ik dit niet m’n hele leven lang heb gedaan. Maar het was wel heel leuk om hier de afgelopen maanden aan te werken. Hiermee ageer ik tegen de verharding van de politiek.”

Moest de spot evenwichtig over de partijen worden verdeeld, eventueel zelfs met een stopwatch?

„Nee, zoiets gaat op gevoel. En op aanraden van mensen in mijn onmiddellijke omgeving die bijvoorbeeld vragen of er niet te veel aandacht aan Rita Verdonk wordt besteed. Als ik dat óók vind, neem ik wat gas terug. Bij buitenlandse collega’s valt altijd de bek open als ik hierover vertel. Ze snappen niet dat ik zo ongebreideld en zo lang mijn gang mag gaan. Ik heb het op één na laatste woord. Dat geeft natuurlijk ook wel een zekere verantwoordelijkheid. Een aantal partijen heeft geprobeerd mijn naam aan hun vlag te hangen. Dat moet ik niet doen, vind ik. Al neem ik aan dat iedereen wel ongeveer weet waar mijn eigen voorkeur ligt.”

Maar dat is uit deze verkiezingsconference niet af te leiden. Freek de Jonge grijnst en zegt: „Heel goed.”

De stemming 2006, VPRO, Ned.1, 22:05-23.45u.