Fiscus pakt verlies

De mkb-winstvrijstelling kan kleine ondernemers duizenden euro’s opleveren. Maar het fiscaal verrekenen van verliezen wordt beperkt. Daardoor is de nieuwe regel niet altijd voordelig.

Het ‘zoet’ zoals door het kabinet-Balkenende III werd beloofd, gaat niet aan de kleine ondernemer voorbij. Eenmanszaken en vennootschappen onder firma (vof) die onder de inkomstenbelasting vallen, kunnen vanaf volgend jaar een extra belastingvoordeel tegemoet zien: de mkb-winstvrijstelling.

Vorig jaar werden, volgens cijfers van het CBS, ruim 10.000 faillissementen uitgesproken: het hoogste aantal ooit. De toename met 8 procent ten opzichte van 2004 kwam volledig voor rekening van eenmanszaken. Daarom lijkt de winstvrijstelling een welkom geschenk voor worstelende kleine bedrijven.

Hoe werkt de nieuwe regeling? Als een zelfstandige of kleine ondernemer uitrekent hoeveel belasting hij moet betalen, mag hij zijn bedrijfswinst nu al verminderen met de ondernemersaftrek of zelfstandigenaftrek. Vanaf 1 januari 2007 mag hij van die gecorrigeerde winst ook nog de mkb-winstvrijstelling van 10 procent aftrekken.

Een voorbeeld. Stel: een freelance vormgever maakt 50.000 euro winst. Hij mag hier 5.000 euro zelfstandigenaftrek op in mindering brengen en betaalt dus belasting over 45.000 euro. Na 1 januari komt de mkb-vrijstelling erbij. Zijn belastbare winst is dan nog maar 40.500 euro (45.000 – 10 procent van 45.000). De vrijstelling geldt verder ook voor de vennootschap onder firma, omdat dit in feite een contract is tussen eenmanszaken.

Keerzijde van de medaille is dat samen met de invoering van de mkb-winstvrijstelling ook de mogelijkheden om verliezen fiscaal te verrekenen worden beperkt. Dus als een kleine ondernemer een jaar slecht draait, kan hij dat verlies niet meer onbeperkt in mindering brengen op winst in de daaropvolgende jaren.

Bij decorbouwsters Mariët Mocking (39) en Rixt Kemker (30) is de geplande mkb-winstvrijstelling goed gevallen. „Een zeer welkome aanvulling op ons inkomen”, vindt Mocking. In juni 2005 begonnen zij en Kemker de vof Këx. Mocking. „Het eerste jaar was sappelen. We maakten weliswaar winst, maar dat was maar net genoeg om van te leven. De eventuele extra inkomsten van volgend jaar zetten we denk ik op een spaarrekening. We kunnen wel wat vlees op de botten gebruiken.”

‘Een leuk handigheidje’ noemt Leo Stevens, hoogleraar fiscale economie aan de Erasmus Universiteit, de nieuwe vrijstelling. „Eerst werd de vennootschapsbelasting verlaagd. Door tegelijkertijd ook kleine ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen tegemoet te komen, voorkom je een vlucht in de bv. Dat zou voor ondernemers namelijk een vervelende extra administratieve lastendruk betekenen.”

Maar Stevens heeft zo zijn bedenkingen bij de plannen van de oud-staatssecretaris van Financiën Joop Wijn. „Om voor de vrijstelling in aanmerking te komen moet de ondernemer aan het urencriterium van de Belastingdienst voldoen dat ook voor de zelfstandigenaftrek geldt. Dit houdt in dat hij jaarlijks ten minste 1.225 uur én 50 procent van zijn totale arbeidstijd in zijn onderneming moet steken. Het belang van het urencriterium is veel te zwaar.”

Mocking en Kemker kunnen hierover mee praten. „Omdat we in 2005 halverwege het jaar begonnen, voldeden we niet aan het urencriterium, dat ook nog eens bepalend is of je recht hebt op startersaftrek”, vertelt Mocking. „Daardoor moesten wij de Belastingdienst meteen de volle mep betalen.”

Fiscalist Stevens vreest voor meer ongewenste effecten. „Het voordeeltje moet ergens vandaan komen. Dus kunnen kleine ondernemingen hun verlies niet langer onbeperkt verrekenen met winst in latere jaren. Hiermee belemmer je innoverende bedrijfjes. Innoveren betekent investeren, risico’s nemen en dus verlies maken. De overheid zou in dat opzicht veel ruimhartiger moeten zijn.”

Als voorzitter van de klankbordgroep voor vermindering van administratieve druk heeft Stevens zijn kritiek regelmatig gespuid. „Het werd steevast van tafel geveegd. Ik snap dat wel: met deze opzichtige tariefverlaging kun je veel makkelijker scoren.”