Tegen de islam, zoals Pim het ook wilde

Vier politieke partijen worden gezien als de erfgenamen van Pim Fortuyn.

Drie van de vier staan in de peilingen op nul of één zetel.

Foto Lars van den Brink Volgelingen van Fortuyn Op 22 november zijn er verkiezingen voor de Tweede Kamer. Deze serie beschrijft waar partijen voor staan. Fotograaf Lars van den Brink verbeeldt hoe de wereld er volgens hen uitziet. Dit het laatste deel. Brink, Lars van den

Wat zou Fortuyn ervan zeggen?

Met die vraag opent de website van de Lijst Vijf Fortuyn, de opvolger van de LPF die sinds 2002 de politieke erfenis in Den Haag beheert van wijlen Pim Fortuyn. Van de 26 zetels uit 2002 zijn er nog 5 over. In de peilingen staat de voormalige LPF op 0: een kleine rechtse splinter.

En er zijn nog drie rechtse splinters. Zo is er de Partij voor Nederland (PVN) van voormalig LPF’er Hilbrand Nawijn. Er is EénNL, opgericht door voormalig wethouder Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam en Tweede-Kamerlid Joost Eerdmans, ook al ex-LPF. En, in de peilingen de grootste splinter: de Partij voor de Vrijheid (PVV) van Geert Wilders, ex-VVD. Waar de anderen niet verder komen dan 0 of 1 zetel, staat Wilders’ PVV in de peilingen soms op 4, soms op 6 Kamerzetels.

Gemeten naar ideologie en (vaak beknopte) verkiezingsprogramma’s kan de verwantschap met de ideeën van Pim Fortuyn worden vastgesteld. Die ideeën staan met name in twee boeken van Fortuyn: De verweesde samenleving en De puinhopen van acht jaar Paars.

Het ‘religieus-sociologische traktaat’ De verweesde samenleving (1995, herzien in 2002) gaat over verschraling in de samenleving en veronachtzaming van culturele waarden. Fortuyn, socioloog van huis uit, noemt in dit verband het jodendom, het humanisme en het christendom. Met de normen en waarden daarvan moet volgens hem veel zuiniger worden omgesprongen, de islam vormt er een groot gevaar voor. Met name dit laatste element komt terug in de verkiezingsprogramma’s van de vier partijen die zich nu Fortuyns erfgenamen noemen.

In De puinhopen van acht jaar Paars (2002) gaat het vooral over de achteruitgang in de collectieve sector onder de ‘paarse’ kabinetten-Kok (PvdA, VVD, D66). Het boek klaagt „de zorgwekkende toestand” aan in wijken, zorg en onderwijs.

Voormalig lijsttrekker van de LPF Mat Herben schrijft in zijn boek Vrij Denken dat „het doorgronden van het gedachtegoed van Pim betrekkelijk eenvoudig is”. De LPF hanteert sinds de oprichting het beginsel dat Nederland ‘vol’ is: al in het eerste verkiezingsprogramma stond de immigratiestop prominent vermeld.

De LVF van Herbens opvolger Olaf Stuger zegt nu: „We hebben het volste recht om gasten te weigeren.” Andere punten uit het program: inperking van de WAO, géén extra geld naar de gezondheidszorg, meer aandacht voor veiligheid op straat.

De LPF werd vier jaar geleden – na enige aarzeling – door CDA en VVD geschikt bevonden om mee te regeren: in het eerste kabinet-Balkenende, dat regeerde van 22 juli tot 16 oktober 2002. In die tijd stemden de volgelingen van Fortuyn mee met de regeringspartijen: vóór de oorlog in Irak, vóór de Joint Strike Fighter, vóór een forse aanscherping van het tbs-beleid, vóór meer autowegen, vóór het vrijgeven van de huren en verlaging van de huursubsidie.

LPF-kiezers wendden zich teleurgesteld af: oude politiek. Nadat CDA en VVD in het najaar van 2002 de samenwerking met de aanhang van Fortuyn hadden opgezegd, haalde de LPF bij de verkiezingen van 2003 nog maar acht zetels. Onderlinge ruzies zorgden voor verdere versplintering. Nu telt de fractie vijf leden.

Lijsttrekker Pastors van EénNL is een oude vriend van Pim Fortuyn. Hij werd wethouder voor Fortuyns lokale partij Leefbaar Rotterdam. Eind 2005 dwong de gemeenteraad Pastors tot opstappen wegens ongenuanceerde uitspraken over moslims.

Joost Eerdmans, nummer 2 van EénNL, viel als LPF-Kamerlid op door zijn aanvalsplannen om de criminaliteit terug te dringen en gevangenisstraffen te verhogen, en door zijn harde kritiek op het tbs-beleid.

Eerdmans’ vroegere partijgenoot Hilbrand Nawijn richtte de Partij voor Nederland op, nadat hij als lijsttrekker van de Groep Hilbrand Nawijn bij de gemeenteraadsverkiezingen 5 zetels in Zoetermeer had veroverd. Nawijn, die zich als LPF-minister uitsprak vóór de doodstraf, veroorzaakte opschudding door samenwerking te zoeken met het Vlaams Belang van Philip de Winter.

Zover is voormalig VVD-Kamerlid Geert Wilders (nog) niet gegaan, al gebruikte hij al wel het begrip tsunami in verband met de komst van buitenlanders. Wilders trekt sinds 2004 in zijn eentje ten strijde tegen de Europese Grondwet, tegen wat hij aanduidt met „radicale moskeeën” en tegen de traditionele boerka.

Geert Wilders raakte in 2004 in conflict met de VVD-fractie, door zijn voortdurende pleidooien voor een meer rechtse koers. Hij is vierkant tegen besprekingen over toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Volgens hem is ‘de islamisering’ van de samenleving een grote bedreiging voor Nederland. Net als zijn naar Amerika vertrokken oud-collega en oud-partijgenoot Ayaan Hirsi Ali, wordt Wilders tijdens zijn campagne bewaakt.

De meest in het oog springende gemeenschappelijke noemer van de vier nieuwe rechtse partijen is dat er harder moet worden opgetreden tegen allochtonen en dat/omdat de islam een gevaar vormt. Verder delen zij een afkeer van ‘Haags gedoe’. Alle vier vinden ze dat Kamerleden van de grote partijen te weinig voeling hebben met de gewone burger. „Aandachttrekkende kamergeleerden”, noemt Olaf Stuger van de LVF hen.

Maar ook verlaging van de belastingen komt regelmatig terug in de programma’s, net als minder bureaucratie. EénNL vindt dat de Tweede Kamer kan worden verkleind van 150 naar 100 zetels.