Leuk festival, maar geen border gecrosst

Het Haagse Crossing Border is een festival met muziek en literatuur. Maar de twee kunsten over-schrijden zelden elkaars grens. „Het gaat om wat het publiek wil”, zegt organisator Louis Behre.

Ze luisteren naar hem, de jonge Noorse schrijver. Zaterdagavond, een circustent van het Crossing Border-festival gevuld met Nederlanders die nog nooit van hem hebben gehoord, en ze horen geboeid aan hoe hij, Johan Harstad (1979) – androgyn type, capuchon, leren jack, sjaaltje – voorleest uit zijn eerste roman. „Middag. Avond. Donker”, zegt hij, in het Engels. In het fragment voert de hoofdpersoon een telefoongesprek met zijn moeder, die ver weg is. „Ik liet de hoorn zakken, legde hem op het toestel, en vlak voordat ik hem op zijn plek klikte, hoorde ik mijn vader, op de achtergrond, hij zei prettig kerstfeest tegen me, maar ik kreeg de kans niet meer om hem een prettig kerstfeest te wensen, de verbinding werd verbroken. En ik wilde niet terugbellen om alleen maar dat te zeggen.”

Als zijn optreden voorbij is, krijgt Harstad, zeer waarschijnlijk tot zijn verbazing, een warm applaus. Koud op het podium kwam de schrijver namelijk erg onzeker over: „Het duurt maar een kwartier”, zei hij geruststellend, „dan begint er een hele goeie band. Dan kunnen jullie mijn boek naar elkaars hoofd gooien.”

De oorzaak van Harstads nervositeit was het uitgelopen programma. Op het moment dat de schrijver eigenlijk moest voorlezen, stond hij nog voor de tent te wachten. „Nu komt het publiek eigenlijk voor de band na mij”, zei Harstad somber tegen zijn Nederlandse uitgever, Joost Nijsen. Nijsen (Podium) stelde hem gerust: „Ze komen voor muziek én literatuur, dus ze komen ook voor jou.” Een publiciteitsmedewerker van Podium begon Harstads roman, Buzz Aldrin, waar ben je gebleven?, uit te delen aan de rij. Een soort zoenoffer.

De onzekerheid van Harstad en zijn crew was begrijpelijk, maar op een festival als Crossing Border onnodig. Want ja, de meeste mensen in de zaal kwamen voor het optreden van Susanna and the Magical Orchestra (ook Noren, en ook zij oogstten een warm applaus). Maar dat betekende niet dat men ging zuchten en steunen. Het onverwachtse literaire intermezzo werd eerder als positief ervaren.

„Dat blijft de kwaliteit van dit festival”, vindt festivaldirecteur Louis Behre. „Je ziet nergens zulke volle zalen voor literaire optredens.” En daarmee, met het opdienen van literatuur aan muziekliefhebbers en vice versa, is wat betreft Behre het pleit beslecht tussen hem en zijn criticasters, die menen dat Crossing Border maar een samenraapsel van muziek en literatuur is, zonder inhoudelijk verband – zonder dat er daadwerkelijk ‘borders’ worden ‘gecrosst’. „Die discussie is zinloos”, vindt Behre, „het gaat er uiteindelijk om dat het publiek krijgt wat het wil. Het festival is uitverkocht, dus ik ben tevreden.”

Volgend jaar wil Crossing Border nieuwe grenzen overschrijden, meldt Behre. „We laten dan de eerste dag van ons festival overlappen met de laatste dag van het Holland Dance Festival.”

Zoeken naar een verband tussen de literaire en muzikale optredens op Crossing Border is, zo bleek tijdens deze editie van het festival, inderdaad zinloos. De populaire hiphopband uit jaren negentig, Arrested Development, gaf op ‘stage 1’ een show die nog het meest deed denken aan de categorie ‘vrolijke’ optredens op North Sea Jazz (zoals dat van Leela James of Tower of Power). Vol overtuigingskracht en met de nodige dertigersnostalgie (bij de woorden „Take me to another place” van het nummer Tennessee ging vooral die leeftijdsgroep wild dansen). Het optreden was meeslepend, een mooi slotakkoord, en het had helemaal niets met literatuur te maken. Net zo min als de rauwe Motown van Bettye Lavette, eerder op de avond. En net zo min als de soms beangstigende klanken van het Noorse Supersilent dat met hun optreden al aankondigden wat later waar bleek: de Noren stalen de show. Wel literair, maar juist gespeend van elke relatie met muziek, was het hoorspel over de familie Kas in ronddraaiende auto’s op het Spui.

Bij Crossing Border wordt geen grens meer overschreden. Tenminste, niet op het podium. Grensoverschrijdend is het festival vooral voor het publiek, dat voor de muziek komt, en er wat literatuur bij cadeau krijgt. Of andersom.