Het slechte leren

Steeds meer scholieren van Regionale Opleidingscentra (ROC) komen in opstand tegen slecht onderwijs. Studenten van het Friesland College, van het ROC Midden Nederland en van het ROC Flevoland in Almere hebben geprotesteerd tegen gebrek aan begeleiding, te weinig lessen of het ontbreken van goede lesroosters. De Jongerenorganisatie Beroepsonderwijs registreert een toename van het aantal klachten over opleidingen.

De klagers hebben het gemunt op het nieuwe leren, waarbij de docent geen les geeft maar de leerlingen begeleidt bij hun eigen zoektocht door de stof. Helaas hebben veel jonge leerlingen, vooral jongens, van nature niet de discipline om zelf aan de slag te gaan. Ook als ze kunnen leren, hebben ze een duw in de rug nodig van een docent. Veel leerlingen in de onderste lagen van het onderwijs, zoals vmbo of mbo, zijn te springerig om alles als volwaardige universiteitsstudenten alleen te kunnen uitzoeken.

Voor veel onderwijsinstellingen is de experimentele methode van het nieuwe of ‘competentiegerichte leren’ aanleiding om te bezuinigen op de lessen. Uren worden geschrapt, leerlingen krijgen extra vrij voor ‘zelfwerkzaamheid’ en moeten elkaars werk nakijken en met cijfers waarderen in plaats van dat de leraar dat doet. Door gebrek aan begeleiding wordt er geplagieerd of moeten ouders de werkstukken van de leerlingen maken. Een gewone les waarin ook praktisch kan worden geoefend, is minder omslachtig.

De Taskforce Jeugdwerkloosheid heeft al vastgesteld dat duizenden jongeren zonder diploma de school verlaten omdat ze niet met het nieuwe leren overweg kunnen. Toch wordt het nieuwe leren in 2008 bij alle mbo’s verplicht. Daarmee worden de kwetsbaarste groepen het hardst getroffen. Leerlingen uit een goed opgeleid milieu kunnen nog door hun ouders worden bijgespijkerd of naar een betere opleiding worden gedirigeerd. Maar voor wie uit een opleidingsarm gezin komt, wordt de weg naar boven afgesloten. Het gebrek aan goed opgeleide krachten voor werkgevers wordt des te nijpender.

Zoals veel fervente aanhangers van het nieuwe leren denkt Margo Vliegenthart, voorzitter van de MBO Raad, dat de jeugd van tegenwoordig niet meer gewoon les kan krijgen. Dan zou zij beter naar al die jongeren moeten luisteren die gewoon les willen. Dat spaart een hoop overbodig werk. Vliegenthart kan ook leren van het Vlaamse beroepsonderwijs. Daar heerst rust in de klas waardoor de docent iets belangrijks gewoon kan uitleggen. Dat komt niet doordat de Belgische leerling van nature rustiger is dan de Nederlandse, maar door het belang dat op school aan orde wordt gehecht. Gediplomeerden van het Vlaamse beroepsonderwijs zijn gewild bij Nederlandse werkgevers.

Ondanks de mislukkingen wordt het nieuwe leren wijd en zijd ingevoerd. In de verkiezingscampagnes is daar te weinig aandacht voor. Het is goed dat leerlingen zelf in protest komen tegen de verslechtering van het beroepsonderwijs. Het voorbeeld van twee leerlingen van het ROC Flevoland om het schoolgeld terug te vragen wegens wanprestatie, verdient navolging.