Ex-KGB’er vergiftigd

Een oud-geheim agent uit Rusland werd in Londen vergiftigd met thallium.

Wie heeft het gedaan?

Een gevluchte voormalige KGB-agent, die al jaren een fervent criticus is van de Russische president Vladimir Poetin, ligt in een Londens ziekenhuis met ernstige vergiftigingsverschijnselen. Scotland Yard heeft inmiddels een onderzoek ingesteld naar de affaire, die de trekken vertoont van een spionagethriller uit de hoogtijdagen van de Koude Oorlog. De Russische autoriteiten hebben nog niet gereageerd.

Op 1 november werd de 43-jarige Alexander Litvinenko plotseling ziek na een lunch met een Italiaan in een sushibar in het centrum van Londen. Zijn disgenoot had hem informatie in het vooruitzicht gesteld over de moord op de Russische journaliste Anna Politkovskaja van vorige maand. Litvinenko was naar eigen zeggen bezig met een onderzoek naar de toedracht van de moord. De informatie van de Italiaan bleek nogal tegen te vallen, aldus Litvinenko later zelf vanuit het ziekenhuis.

Artsen hebben intussen vastgesteld dat de voormalige agent met thallium is vergiftigd, een zwaar metaal waarvan een hoeveelheid van 1 gram al fataal kan zijn voor mensen. Thallium is een ideaal middel voor vergiftigingsdoeleinden: het is kleurloos, smakeloos en geurloos.

Enige uren na de lunch begon Litvinenko heftig te kokhalzen. Sindsdien is zijn toestand dramatisch verslechterd. Volgens vrienden heeft hij al zijn haar verloren. Ook zijn nieren zouden zijn aangetast. Hij eet nauwelijks meer en is sterk vermagerd. De doktoren schatten dat hij een kans heeft van 50 procent om te overleven. Volgens Litvinenko is het gif hem waarschijnlijk toegediend in een kop koffie. Hij onderstreepte dat hij geen aanwijzing heeft dat zijn Italiaanse contactpersoon er achter zit.

Litvinenko werkte jarenlang voor de KGB en haar opvolgers na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Hij bracht het tot luitenant-kolonel en was in de jaren negentig onder meer belast met het uitroeien van de corruptie binnen de geheime dienst. Toen dat niet erg lukte, kreeg hij ruzie met Poetin, destijds leider van de dienst.

Steeds meer groeide Litvinenko uit tot een fel criticus van Poetin en de inlichtingendienst. In 1998 beschuldigde hij zijn superieuren ervan hem de opdracht te hebben gegeven de schatrijke zakenman Boris Berezovski uit de weg te ruimen. Later publiceerde hij een boek, waarin hij stelde dat de Federale Veiligheidsdienst zelf verantwoordelijk was voor een reeks aanslagen op huizen in Moskou in 1999, waarbij zo’n 300 doden vielen. De Russische autoriteiten gaven de schuld hiervan aan Tjetsjeense opstandelingen en Poetin kreeg zo de publieke opinie op zijn hand voor een nieuw offensief tegen de Tsjetsjenen.

Na een paar keer te zijn gearresteerd vluchtte Litvinenko in 2000 met zijn gezin naar Groot-Brittannië en vroeg hij asiel aan. Onlangs verwierf hij de Britse nationaliteit.