EU wil aandacht voor wederopbouw

Wat is er de afgelopen week gebeurd rondom de Nederlandse missie in Afghanistan? De EU wil weten hoe Europa meer kan doen voor de wederopbouw.

Er zijn deze week geen gevechtshandelingen van Nederlandse ISAF-militairen in Uruzgan gerapporteerd. Wel leidde de commotie over mogelijk wangedrag bij verhoren door Nederlandse militairen in Irak in 2003, tot de vraag of de informatiestroom over verhoormethoden binnen het militaire apparaat op orde is voor de missie in Afghanistan. Vorige week maakten Nederlandse militairen voor het eerst gevangenen in Uruzgan. De vijf mannen zijn overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten.

Volgens een inlichtingenofficier worden niet alle gegevens die in Uruzgan verzameld worden, doorgegeven aan de politiek verantwoordelijken. „Daar wordt een politiek verhaal van gemaakt dat verkoopbaar is aan de Kamer”, zegt de officier in de vanavond uitgezonden documentaire van Vik Franke, die enkele weken meereisde met Nederlandse commando’s die namens de antiterreuroperatie Enduring Freedom in Uruzgan actief zijn. „Baarlijke nonsens”, reageerde commandant der strijdkrachten Dick Berlijn gisteren in het televisieprogramma Buitenhof. „Er is geen doofpot.”

Verder was het de week van hernieuwde aandacht binnen de internationale gemeenschap voor wederopbouw in Afghanistan. De Europese Unie besloot een onderzoeksdelegatie naar Kabul te sturen, die moet beoordelen hoe de EU een grotere rol kan spelen bij de wederopbouw. Hierbij wordt in eerste instantie gedacht aan de opleiding van de Afghaanse politie, die tot nu toe ver achterblijft bij de voornemens. „De NAVO is geen organisatie voor ontwikkelingshulp”, zei minister Kamp maandag na de vergadering in Brussel.

De verdubbeling afgelopen week van het budget naar een miljoen euro voor de Nederlanders in Uruzgan, bedoeld voor kleine projecten, moet dan ook niet gezien worden als een investering voor de lange termijn. Het bedrag is bedoeld om de ISAF-miltairen te helpen bij het winnen van de hearts and minds van de bevolking van Uruzgan, de strategie die Nederland heeft gekozen om de missie te laten slagen. Nederlandse hulporganisaties zijn om veiligheidsredenen nog nauwelijks aanwezig om de door Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking beschikbaar gestelde miljoenen te investeren.

Over de Dutch approach is frictie ontstaan bij andere landen die deelnemen aan ISAF-III in Zuid-Afghanistan, zo werd deze week extra duidelijk. Hoogste militair Berlijn heeft de benadering van Nederland, dat sinds 1 november het commando draagt over ISAF-III, opnieuw verdedigd in het militair commité van de NAVO. Volgens ingewijden bestaat daarover „hevige discussie” binnen het commité. Canada, Groot-Brittannië en de VS willen de druk op de Talibaan hoog houden door gevechtsoperaties.

De Canadese minister van Defensie Gordon O’Connor heeft vrijdag de NAVO-landen die troepen hebben gelegerd in het noorden en westen van Afghanistan, dringend verzocht de beperkende voorwaarden (caveats), die inzet van hun manschappen in het zuiden uitsluiten, op te heffen. Aan een eerder verzoek hiertoe door secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer aan bijvoorbeeld Duitsland, Spanje, Frankrijk en Italië is tot op heden geen gehoor gegeven. De Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung meldde gisteren dat de Amerikaanse overheid druk uitoefent op Duitsland om vanuit de regio Kabul een bataljon naar het zuiden te sturen. De caveats staan volgende week weer ter discussie op een NAVO-top in Riga.

Daar zal ook de wens van de NAVO centraal staan om in de wederopbouw nauwer samen te werken met organisaties als de Verenigde Naties, de EU en de Wereldbank. „Wij kunnen een entry strategy zijn, maar niet de exit strategy. We zijn zo goed als onze partners”, zei NAVO-directeur voor beleidsplanning Jamie Shea vrijdag in Brussel. Ondermeer zal in Riga het voorstel besproken worden om een hoge functionaris aan te stellen die de internationale bijdragen aan de wederopbouw moet leiden en er zorg voor moet dragen dat internationale donoren de in januari beloofde tien miljard dollar voor Afghanistan daadwerkelijk overmaken.

President Hamid Karzai riep dit weekeinde in New Delhi de landen in de regio en de rijke geïndustrialiseerde landen op om de economische samenwerking met Afghanistan te intensiveren. In een verklaring schetste hij de mogelijkheid van een brugfunctie voor Afghanistan in het transport van olie en gas uit Centraal Azië naar de opkomende economieën van Zuid-Azië – als alle landen zouden samenwerken tegen het terrorisme. Als de economie een impuls krijgt, zal de bevolking minder geneigd zijn de Talibaan te steunen, aldus Karzai. Hij hield de toehoorders nog maar eens voor wat het alternatief zou zijn: „een instabiel Afghanistan zal de vrede en welvaart van de regio ongetwijfeld in groot gevaar brengen.”