Elke partij zoekt in eindsprint eigen regio

Wie bij de verkiezingen dreigt te verliezen, kan zich het beste op de eigen achterban richten. „Ik betwijfel of het slim is dat de VVD nu nog een tour naar het noorden maakt.”

Den Haag, 20 nov. - De ChristenUnie trekt „stevig” de rivieren over. Naar het zuiden, waar „teleurgestelde CDA-kiezers” in toenemende mate neigen naar een keuze voor de ChristenUnie. Campagneleider Henk van Rhee: „Daarom zijn we de campagne dit jaar in Maastricht begonnen.” Dat het om katholieke kiezers gaat, maakt de op protestantse grondslag berustende ChristenUnie niet uit. „Katholieke kiezers zijn van harte welkom.”

Traditioneel zijn Noord-Brabant en Limburg „grote battlefields” waar CDA en PvdA elkaar treffen, zegt politicoloog Philip van Praag van de Universiteit van Amsterdam. Het CDA mikt daar op het platteland en de forensengemeenten, aldus Van Praag. „Voor de PvdA is er in steden als Breda, Tilburg en Eindhoven veel te winnen of te verliezen.”

Het CDA ziet Noord-Brabant, samen met Zuid-Holland, als „de provincie waar de verkiezingen worden gewonnen of verloren”, zegt Marcel Meijer van het campagneteam van de christen-democraten. „Dat blijkt ook uit onderzoek. Omdat het met name in Brabant vaak stuivertje wisselen is met de PvdA, is het essentieel om daar dit jaar de grootste te worden. Daar ligt een ontzettend groot kiezerspotentieel.”

Voor de PvdA is Noord-Brabant een zorgenkindje. Bij de huidige peilingen zou er welgeteld één Brabander namens de sociaal-democraten in de Kamer komen: de 29-jarige nieuwkomer Attje Kuiken. De ondervertegenwoordiging van Brabant in de partij speelde vier jaar geleden ook al, na het zetelverlies van 2002. „Ik was al op zoek naar een huis in West-Brabant”, zegt de huidige nummer twee Nebahat Albayrak. „We waren namelijk nog maar in twee regio’s vertegenwoordigd. Dat moest beter.” Uiteindelijk is ze in Rotterdam gebleven. „Na de winst in 2003 zat er weer een aantal Brabanders in de fractie.”

Bij de slag om de Brabantse kiezer vergeet de ChristenUnie de eigen achterban niet. Van Rhee: „We hebben bijvoorbeeld ook campagne gevoerd in Hardenberg, een traditioneel bolwerk van het GPV, een van de partijen die in de ChristenUnie zijn opgegaan.” Marcel Meijer van het CDA noemt het Overijsselse Hardenberg op zijn beurt een „CDA-bolwerk”. „In dat soort plaatsen ligt ons kernelectoraat.”

De ChristenUnie neemt de strijd met het CDA serieus. Op de Veluwe en in een plaats als Ede, waar Van Rhee een felle strijd tussen de twee partijen verwacht, zet de partij extra mensen in. Tussen de ChristenUnie en de SGP, de andere kleine protestants-christelijke partij, is er volgens Van Rhee „nauwelijks grensverkeer”.

Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Politieke Partijen relativeert het belang van de regio. Door de ontkerkelijking, de toegenomen mobiliteit en individualisering, zegt hij, is er minder sprake van vaste bastions waar partijen altijd op kunnen rekenen. [Vervolg REGIO: pagina 2]

REGIO

Een rondje Rotterdam

[Vervolg van pagina 1] Wel ziet Voerman belangrijke redenen om toch de regio op te zoeken. „Ze moeten hun lokale afdelingen stimuleren en mediabelangstelling genereren.” De lokale kranten en omroepen besteden gretig aandacht aan politici op campagne in hun regio, zegt ook Henk van Rhee van de ChristenUnie. „We kunnen de verzoeken nauwelijks aan.”

Zeker de partijen met een klein budget moeten afwegen hoeveel aandacht ze hun ‘bolwerken’ geven en hoeveel tijd ze besteden aan het ontginnen van nieuwe gebieden. Volgens Van Praag moeten de partijen het van de peilingen laten afhangen welke regio’s ze bezoeken. Partijen die op verlies staan, aldus Van Praag, doen er goed aan om zich op hun eigen electoraat te richten. „Zo betwijfel ik of het slim is dat de VVD nu nog een tour naar het noorden maakt. Daar zijn ze niet sterk vertegenwoordigd.” De liberalen kunnen volgens de politicoloog beter proberen te voorkomen dat het CDA en Geert Wilders kiezers afpakken in ‘traditionele’ VVD- gebieden als Noord-Holland. De VVD voert geen campagne in specifieke regio’s, zegt een woordvoerster.

Het CDA, dat het goed doet in de peilingen, hoeft zich minder zorgen te maken over de eigen achterban. Mensen die toch al overwogen om CDA te stemmen, kiezen nu graag voor een partij „in the winning mood”, zegt Van Praag. „Het CDA zal zich nu richten op het afsnoepen van kiezers van PvdA, VVD en D66.”

Hilbrand Nawijn (Partij voor Nederland) brengt in zijn campagne de lessen van Van Praag in de praktijk. Hij kan in de peilingen rekenen op hooguit één zetel. Hij richt zich daarom op zijn kerngebieden: de driehoek Zoetermeer-Rotterdam-Den Haag en de Kop van Overijssel. In Zoetermeer zit hij in de gemeenteraad, in Noordwest-Overijssel is hij geboren. De overeenkomst tussen deze gebieden, aldus Nawijn, is dat de mensen er relatief ontevreden zijn met de gevestigde partijen.

Ook EénNL vergeet de bakermat niet. Woordvoerder Ron Boers: „Zaterdagochtend waren we in Rotterdam, vandaag maken we een rondje om Rotterdam. Veel Rotterdammers zijn weggetrokken, naar de randgemeenten. Dat is voor een deel ons publiek.” Verstandig, oordeelt Van Praag. „In Amsterdam kennen ze lijsttrekker Marco Pastors niet. Als je nu nog moet uitleggen wie je bent, heeft het geen zin meer.”

Rotterdam is misschien wel de hevigste battleground in verkiezingstijd. Dat bleek de afgelopen twee gemeenteraadsverkiezingen al, toen de PvdA er een verbeten strijd leverde met Leefbaar Rotterdam. De huidige verkiezingen, zegt Van Praag, zullen in Rotterdam een ander gevecht opleveren. De PvdA moet stemmenverlies vrezen ter linkerzijde vrezen. „De SP is nu de grootste dreiging.” Toch richt de SP zich volgens partijsecretaris Hans van Heijningen niet specifiek op Rotterdam. „Het effect van Marijnissen op de Coolsingel is niet groter dan het effect van een tv-debat met andere lijsttrekkers.”

PvdA’er Albayrak beweegt zich op de twee grote battlegrounds, Rotterdam en Brabant. Ze voelt zich Rotterdammer en Brabander tegelijk. „Half Rotterdam bestaat immers uit nakomelingen van Brabantse arbeidsmigranten.” Ze adopteerde Brabant niet uit electoraal winstbejag, zegt ze. „Het is de mooiste provincie.”