Azië opsnuiven achter glas

President Bush komt vandaag aan in Indonesië.

Het wordt het moeilijkste bezoek van zijn Azië-reis.

Al vier dagen is de Amerikaanse president Bush nu in Zuidoost-Azië – straks is het voorbij zonder dat het ooit op gang kwam. Vanmiddag arriveert hij in Indonesië waar hij amper welkom is. Hij blijft er niet eens een nacht, omdat het volgens zijn staf „niet veilig” is. Vanavond nog vliegt hij met de Air Force One naar eigen grondgebied terug, Hawaï.

De eerste buitenlandse reis van de Amerikaanse president na zijn nederlaag bij de Congresverkiezingen was vorige week begonnen in Singapore en de president had er een betrekkelijk lauw publiek aangetroffen. Daarna was hij doorgereisd naar het gastland Vietnam voor de Apec-conferentie voor de landen aan de Stille Oceaan. Dat had met een splinternieuw conventiecentrum – kosten: 200 miljoen euro - het evenement tot een groots prestige-festijn omgetoverd, maar het resultaat was na twee dagen niet veel meer dan een lange verklaring waarin 21 regeringsleiders beloofden meer werk van de vrije handel te maken.

En Bush?

Hij sprak tijdens een besloten zitting enkele ernstige woorden over de dictatuur van Birma, die met steun van China nu al jaren in het zadel zit, riep ook op tot vrijhandel, en raasde verder in stevig tempo door de Vietnamese hoofdstad. Het contrast met het bezoek van president Clinton aan de stad zes jaar geleden kon niet groter zijn. Die had de tijd en het bad in de menigte genomen, had met een paar landgenoten naar het graf van hun vader gezocht en de emotionele kanten van de Amerikaans-Vietnamese geschiedenis tot leven gewekt. Ook Bush zou volgens zijn veiligheidsadviseur Stephen Hadley „echt een gevoel van warmte van de Vietnamese mensen” hebben gekregen, maar op de vraag van een Amerikaanse verslaggever „Hoe dan?” moest hij uitleggen dat je zoiets ook heel goed kunt opsnuiven vanachter het glas van een limousine, wanneer je maar goed naar buiten kijkt.

Zo versterkt zich het beeld van een president die in eigen land door de kiezer aan banden is gelegd en ook niet in staat is de dan gebruikelijke compensatie – het buitenland - te incasseren. Het laatste station Indonesië is meteen ook de lastigste horde. Drie jaar geleden was Bush op Bali en kon de mensen zo kort na de dramatische bomaanslag daar nog een hart onder de riem steken. Maar dit keer heerst er een enigszins opgefokte, grimmige sfeer. Dit grote land van overwegend gematigde moslims beschouwt de Amerikaanse president als een arrogante exponent van een beleid dat de islam overal in de wereld heeft geprovoceerd.

Bush mijdt de hoofdstad Jakarta. Vanaf het vliegveld gaat hij per helikopter meteen naar Bogor – het vroegere Buitenzorg – om daar in het paleis met president Yudhoyono te spreken en van gedachten te wisselen met leiders uit de Indonesische gemeenschap. Westerse bezoekers doen dat de laatste jaren altijd om de gewenste dialoog tussen het westen en de islam vorm te geven. In Bogor zijn al enkele dagen demonstranten in de weer om hun ongenoegen over Bush te ventileren.

In de sprookjesachtig mooie tuin van Bogor is een heli-platform aangelegd om het vervoer zoveel mogelijk buiten het publiek om te waarborgen. Om de toon nog wat extra te zetten, vragen verslaggevers van de Indonesische televisie nu al dagen aan mensen op straat „wat zij vinden van dit heli-platform van 600.000 dollar?” Het is suggestief genoeg om een eensgezinde opinie te verzamelen die ook te vinden is op spandoeken van radicale moslims in verscheidene Indonesische steden: Bush, blijf weg.

Ondertussen bevindt Jakarta zich in verhoogde staat van paraatheid. Diverse scholen zijn gesloten, nabij Bogor gaat de mobiele telefonie voor enige tijd uit de lucht en een nerveuze politiechef meldde gisteravond bezorgd dat „steeds meer mensen zenuwachtig beginnen te worden over dit bezoek van Bush”.

Een warm bad in de menigte – in Vietnam is het niet gebeurd maar had het gekund, in Indonesië is het waarschijnlijk geen optie meer.