Opdeling Irak zou leiden tot massazuivering

Het eerst ondenkbare wordt nu ook als eventuele oplossing voor Irak geopperd: opdeling. Maar hoe moet het dan met de vele etnisch gemengde gebieden? Voer voor etnische zuiveraars.

De Amerikanen intervenieerden in maart 2003 niet alleen om het gevaar van Saddam Husseins massavernietigingswapens te neutraliseren, zeiden ze, maar ook om Irak een democratie te maken met regionale uitstraling. Onder die omstandigheden was het ondenkbaar dat Irak zou worden opgesplitst. Ook al was Irak, drie Ottomaanse provincies die in de jaren ’20 door de Britten aan elkaar waren geplakt, niet de gedroomde natiestaat.

Maar nu is de toestand in Irak dusdanig verloederd dat in Washington en elders naast terugtrekking dan wel juist versterking van de Amerikaanse troepen, ook opdeling van het land als oplossing wordt voorgesteld. De Koerden staan immers al feitelijk op eigen benen; de twee andere grote groepen, sunnieten en shi’ieten, willen elkaar alleen nog maar uitroeien. Is het dan niet verstandiger iedereen uit elkaar te halen?

Varianten op dit idee zijn naar voren gebracht door onder anderen de Amerikaanse Democratische senator Joseph Biden en voormalig ambassadeur en Koerden-adviseur Peter Galbraith. In het Amerikaanse weekblad Time wees Galbraith er begin deze maand op dat de Iraakse vlag al niet meer wappert in Koerdistan en dat de huidige Iraakse grondwet „een routekaart naar verdeling” is.

Maar voorlopig zijn er veel meer tegenstanders, onder wie met name de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken James Baker, die de Irak-politiek van president Bush doorlicht.

Het eerste resultaat van opsplitsing zou haast zeker een bloedige intensivering zijn van de etnische zuiveringen en sektarische moorden die al aan de gang zijn en binnen en buiten Irak voor een vluchtelingenprobleem hebben gezorgd. Op kaartjes wordt Irak vaak overzichtelijk opgedeeld in een Koerdisch noorden, sunnitisch midden en shi’itisch zuiden. Maar veel gebieden zijn etnisch gemengd: zie de grote steden Kirkuk, Mosul en met name Bagdad (7 miljoen inwoners: shi’ieten, sunnieten, Koerden, Turkmenen, christenen). Bagdad is inmiddels slagveld van shi’itische en sunnitische strijdgroepen geworden.

De verdelers houden er verder geen rekening mee dat binnen het sunnitische en het shi’itische hartland op lokaal niveau een felle strijd om de macht aan de gang is. De Koerden hebben hun burgeroorlog al achter de rug; de twee grote partijen KDP en PUK hebben indertijd de handen ineen geslagen met het oog op de nieuwe situatie door de val van Saddam Hussein. Maar Shi’itistan en Sunnitistan zijn versnipperd in plaatselijke islamitische republieken waar deze of gene militie of extremistengroep de macht heeft. Onder die omstandigheden zou ook Al-Qaeda-in-Irak plaatselijk aan de macht kunnen komen.

De buurlanden, die al weinig zagen in de omverwerping van Saddam Hussein, zien helemaal niets in opsplitsing. Zij vrezen besmetting van hun eigen minderheden met het onafhankelijkheidsvirus en elkaars inmenging in Iraks restanten. Onder die omstandigheden wil zelfs het officieel anti-Amerikaanse Iran liever dat de Amerikaanse troepen nog een tijdje blijven.