De heilloze weg van het cultuurrelativisme

Wanneer een islamitische vrouw om religieuze redenen geen handdruk wenst te geven in haar betrekking op een openbare school, oordeelt de Commissie Gelijke Behandeling dat als fatsoen ook anders kan, de Nederlandse norm niet in beginsel maatgevend is. De conclusie die NRC Handelsblad van 8 november weergeeft, luidt dan ook: de vrijheid van godsdienst weegt zwaarder dan de expliciet geformuleerde opvoedingsidealen (integratie, solliciteren) van de school zelf.

De Wet gelijke behandeling verplicht tot diversiteit. De Commissie meent hieruit te moeten concluderen dat wij mensen moeten beschermen tegen normen die niet beter zijn dan die van een andere groep. In het toekennen van een recht op eigenheid slaat de Commissie de heilloze weg van het cultuurrelativisme in. Een onhoudbare positie.

De primaire rol van cultuur is het vormen van een relatie tussen individu en omgeving. Nederland lijkt dit nu bij monde van de Commissie door haar werkelijkheidsvreemd cultuurrelativisme glashard te ontkennen. Mijn bezwaren betekenen niet dat wij het individu niet moeten erkennen in het licht van zijn eigen cultuur. Wij oefenen onze veelgeprezen keuzevrijheid echter niet in het luchtledige uit, maar juist binnen de westerse cultuur, in andere situaties kan dat religie of een stamgemeenschap zijn.

De Commissie Gelijke Behandeling kent een hoge waarde toe aan extreme keuzevrijheid. Een stuitend gebrek aan conceptuele diepgang gaat achter deze positie schuil. Door je bewust te onttrekken aan gangbare omgangsvormen, geef je aan van twee walletjes te willen eten. Wanneer je eenmaal erkent dat een begrenzing van vrijheid een noodzakelijke conditie is om die vrijheid te behouden, zul je graag handen schudden.