Zuid naar Noord brengen

Het Arabische Al Jazeera lanceerde deze week een Engelstalige kanaal.

De BBC en CNN zullen niet wakker liggen van de nieuwe concurrent.

Presentatoren Ghida Fakhry (links) en Dave Marash van Al Jazeera English. Foto Reuters Washington-based Al Jazeera anchors, Ghida Fakhry (L) and Dave Marash, rehearse for a live news bulletin on the first day of Al Jazeera's International English language service from Washington, November 15, 2006. Arabic television station Al Jazeera launched an English-speaking channel on Wednesday to report world news from a Middle East perspective and challenge the dominance of Western media. REUTERS/Jason Reed (UNITED STATES) Reuters

Verfrissend is het wel, een internationaal televisiestation met nieuws- en actualiteitenprogramma’s, waarin voor meningen en feiten uit Europa en Amerika maar een heel bescheiden plaatsje is ingeruimd. Doelstelling van Al Jazeera English, de nieuwe concurrent van BBC en CNN, is naar eigen zeggen „het zuiden naar het noorden te brengen”.

Afgelopen woensdag om 12.00 uur GMT was het zover. Toen begon het eerste News Hour. Het duurde nog geen vijf minuten of het was duidelijk dat Al Jazeera English andere accenten legt dan Westerse stations. Het eerste item handelde over de ontberingen van Palestijnse burgers in de Gaza-strook. Niet dat de eigen correspondenten veel nieuws hadden te melden. Maar Al Jazeera, dat de afgelopen tien jaar met zijn Arabische uitzendingen in het Midden-Oosten tot een niet meer weg te denken institutie is uitgegroeid, hechtte er kennelijk aan zijn potentiële achterban duidelijk te maken dat het weet wat het belangrijkste is: de Palestijnse kwestie.

De berichtgeving werd aangevuld met korte live bijdragen van de correspondente uit Jeruzalem, al had die evenmin veel nieuws. Maar zo was althans lippendienst bewezen aan het journalistieke principe van hoor en wederhoor en kon een medewerker van Al Jazeera even later zonder blozen beweren dat het een „trotse traditie” heeft van eerlijke en nauwkeurige verslaggeving.

Ook de rest van het programma was vrijwel geheel gewijd aan ontwikkelingen uit niet-Westerse landen. De vroegere sterverslaggever van de BBC, Rageh Omar, ook bekend als de ‘Scud Stud’, berichtte uit Teheran over de nogal slappe reactie op de toespraak van de Britse premier Tony Blair, waarin deze voor toenadering tot Iran had gepleit. Al Jazeera nam echter niet de moeite over te schakelen naar Londen om te peilen wat de correspondent er over te zeggen had.

Er waren verder items van eigen correspondenten uit Soedan, Somalië, Brazilië, Zimbabwe, Congo, Irak, Afghanistan, China en Rusland. Pas na ruim een half uur mocht correspondent Rob Reynolds in Washington even uitleggen dat het prestige van president George Bush door de recente verkiezingsnederlaag van zijn partij flink is aangetast. Het was de eerste bijdrage uit een Westers land.

Ook het weerbericht kent zijn eigen accenten, beginnend met het weer boven het Arabisch schiereiland en vervolgens in oostwaartse richting verdergaand. De uitzendingen van Al Jazeera English worden beurtelings vanuit Doha, Kuala Lumpur, Washington en Londen gepresenteerd.

Goede sier probeert het station ook te maken met talkshows van vedettes, die de eigenaar van het station, de schatrijke emir van Qatar, heeft weggekocht bij de grote Westerse omroeporganisaties. Zo analyseerde diezelfde Rageh Omar woensdagavond in zijn programma Witness de toestand in Irak met enkele gasten. Vandaag volgt het klapstuk in de vorm van een vraaggesprek van de voormalige BBC-veteraan David Frost, die niemand minder dan premier Tony Blair in zijn nieuwe programma ontvangt.

Eigenlijk hadden de eerste programma’s al een jaar geleden de lucht in moeten gaan, maar door allerlei ‘technische’ problemen werd dat herhaaldelijk uitgesteld. Er circuleren echter hardnekkige berichten dat er tijdens de aanloop forse inhoudelijke meningsverschillen zijn geweest tussen het hoofdkwartier van Al Jazeera en het nieuwe Engelstalige team. De Arabieren hechtten er aan dat het station een ander perspectief zou krijgen dan de grote Westerse stations, terwijl veel Westerse medewerkers juist een meer conventionele nieuwsvoorziening voor ogen stond. Dapper verklaart iemand als Frost nu in een spotje dat Al Jazeera grensverleggend is. Het is echter een publiek geheim dat niet alle dure nieuwe aanwinsten daarmee even gelukkig zijn.

Op welk publiek mikt Al Jazeera met zijn nieuwe kanaal, dat volgens het station zelf in 80 miljoen huishoudens is te zien? Wellicht op moslims die niet het Arabisch maar wel het Engels machtig zijn. Een criticus in het dagblad The Guardian voorspelde gisteren echter op grond van wat hij had gezien dat „een vanzelfsprekende kijker voor Al Jazeera English een zeldzaam schepsel in Groot-Brittannië zal zijn”. Nog geringer sloeg hij de kansen van het station in de Verenigde Staten aan.

Al Jazeera English is via de schotel te ontvangen. Zie ook: english.aljazeera.net