Onthullingen schokken alle politieke partijen

Alle Nederlandse politieke partijen hebben geschokt gereageerd op de onthulling dat Nederlandse militairen in Irak gemarteld hebben. PvdA, D66, GroenLinks en SP willen de Tweede Kamer voor een spoeddebat op maandag of dinsdag van verkiezingsreces terugroepen.

Minister Kamp (Defensie, VVD) blijkt in mei 2004 de Tweede Kamer verkeerd te hebben geïnformeerd, toen hij schreef dat de Nederlandse commandant en militairen in Irak niets bekend was over mishandelingen.

Kamp liet vanmiddag in Who's next, het tv-programma van nrc.next op RTL7, in het midden in hoeverre hij als minister op de hoogte was geweest van martelingen. „Ik denk dat dat (..) een van de dingen is die uitgezocht moet worden. We moeten zorgen dat we zo snel mogelijk de waarheid boven tafel krijgen, en de betrokkenheid van een ieder, ook van mij.”

„We moeten zo snel mogelijk precies weten wat zich hier heeft afgespeeld en hoe het ligt met de verantwoordelijkheden”, aldus Kamp. Hij noemde de berichten over martelingen schokkend. „Martelen mag nooit. Je moet je altijd houden aan de internationale regels voor hoe je op moet treden tegen gevangenen. Iedereen weet hoe Nederland optreedt. Wij zijn zeer transparant. [...] Een associatie tussen het Nederlandse optreden en Abu Ghraib is belachelijk.”

Premier Balkenende (CDA) zei vanochtend voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad „geschokt” te zijn. Hij vindt dat er snel duidelijkheid moet komen. Het CDA pleit, tot nu toe als enige, voor een onderzoek naar de zaak door onafhankelijke deskundigen. PvdA, D66, GroenLinks en SP wensen een parlementair onderzoek. De VVD wil met het uitspreken van een voorkeur wachten totdat de minister nadere opheldering heeft verschaft.

Op 7 mei 2004 vroeg Kamerlid Karimi (GroenLinks), naar aanleiding van een artikel in The New York Times over martelingen in Irak door Britse en Amerikaanse militairen, of de Nederlanders in de provincie Al Muthanna iets bekend was over martelingen. Kamp antwoordde daarop zeer stellig: „Voorafgaand aan de berichten in de media was er bij de Nederlandse commandant en de militairen in Irak niets bekend over mishandeling van gevangenen.”

Dat antwoord gaf Kamp – afgaande op wat thans gemeld is – ongeveer een halfjaar nadat de Nederlandse legerleiding zou hebben afgezien van het doen van aangifte over de marteling door Nederlandse militairen. Verkeerd inlichten van de Kamer, ook wanneer de minister wellicht zelf door zijn ambtenaren verkeerd is voorgelicht, geldt in Den Haag als een zwaar politiek vergrijp.

Karimi vindt dat de jongste berichten aantonen dat „Nederlandse militairen hun eigen gang gaan, zoals nu ook in Afghanistan”. Volgens Van Bommel (SP) „heerst er op Defensie een cultuur van toedekken en de hand boven het hoofd houden”. Ormel (CDA) vindt de berichten „schokkend”, maar waarschuwt dat „zorgvuldigheid” moet worden betracht.

Interview Kamp: www.nrc.nl/whosnext