Polderen in de Baluchipas

Nederlanders in Uruzgan mogen niet als eerste schieten.

Daarom lokken ze de Taliban eerst.

„Zolang ze binnen blijven zitten, komen we er nooit van af”, zegt een anonieme Nederlandse commando in de film 09.11 Zulu, onze commando’s aan het werk in Uruzgan van Vik Franke, die de NCRV maandag uitzendt, en waarvan gisteren fragmenten aan de pers werden getoond. Dus hebben de commando’s een list bedacht om toch te kunnen schieten zonder zelf aangevallen te zijn: ze zetten hun jeeps zodanig neer aan de ingang van de Baluchipas, niet ver van de voornaamste basis van de Nederlandse troepen in de Afghaanse provincie Uruzgan, dat de Taliban denken dat de Nederlanders een weerloze prooi zijn. Want als de Taliban schieten, mogen de Nederlanders van hun regering wél terugschieten.

Zo immers heeft minister Kamp (Defensie, VVD) het begin dit jaar de Tweede Kamer beloofd: de Nederlanders zullen terugschieten als ze beschoten worden, maar niet zelf het gevecht aangaan, een enkele onontkoombare offensieve actie daargelaten. In de film 09.11, die een tot nu toe ongekend openhartig beeld geeft van de Nederlandse militaire missie in Uruzgan, wordt niet duidelijk in hoeverre de list ook slaagt. Maar dat die commando’s – dertig in getal op de Nederlandse basis in Tarin Kowt, en gelegerd op een van de rest van de militairen afgescheiden deel van het complex – tot véél bereid zijn om het op vechten te laten aankomen, wordt overduidelijk.

De ene na de andere door Franke geïnterviewde militair spreekt zijn verontwaardiging uit over het feit, dat hogerhand – oftewel de militaire top in Den Haag en de politieke top van het ministerie in de persoon van Kamp – vechten in Uruzgan verboden heeft. „We verliezen onze tijd en schieten ons doel voorbij”, aldus een van de commando’s. „Wat wij hier moeten doen is militair polderen”, meent een ander. „Het zijn armleuningkrijgers die dit bedacht hebben”, meent een derde. „Laten ze ons dan liever terughalen”. De elitetroepen van Tarin Kowt blijken vrijwel zonder uitzondering van mening dat het ‘verbod op vechten’ dat de Haagse politiek de militairen in Uruzgan heeft opgelegd, voor de Nederlandse militairen – in totaal meer dan duizend in Uruzgan – juist een extra gevaarlijke situatie creëert, omdat het de vijand alle kans geeft zich rustig te organiseren en zijn kans af te wachten.

De getoonde provocatie is in flagrante strijd met alles wat de Nederlandse regering tot nu toe het parlement over de missie in Uruzgan heeft meegedeeld. Hetzelfde geldt voor de organisatie van de patrouille die de commando’s in de film ondernemen door de Baluchipas, ten noorden van de basis Tarin Kowt. Daarin reist een Amerikaanse inlichtingenofficier mee die, als hij al niet in feite de leiding heeft van de patrouille, dan toch in ieder geval tot taak heeft Afghanen te ondervragen die worden verdacht van het verlenen van hand- en spandiensten aan de Taliban.

De Tweede Kamer heeft, bij de instemming met de missie in Zuid-Afghanistan in januari van dit jaar, sterk aangedrongen op een duidelijke scheiding in Uruzgan tussen de al langer in Afghanistan lopende jacht op terroristen (de door Amerikanen geleide Operation Enduring Freedom (OEF)) en de NAVO-missie ISAF, die meer op stabilisatie en opbouw van gebieden gericht heet te zijn en een minder militair-agressief karakter zou dragen. Nadrukkelijk is ook bepaald dat Nederlandse militairen geen arrestanten aan de Amerikanen mogen overdragen, omdat deze met die arrestanten omgaan op een wijze die Nederland volkenrechtelijk niet in de haak vindt.

De Amerikaan die met de Nederlandse commando’s optrekt, en die in de film ‘Rudy’ wordt genoemd, moet in beeld echter een beetje lachen om dit onderscheid. Hij blijkt degene die een verhoor afneemt, wanneer de commando’s een overval doen op een huis, waarvan ten onrechte wordt aangenomen dat Taliban er wapens hebben verborgen. „Als ze liegen, kom ik op de proppen met een Koran-citaat dat je niet mag liegen”, zegt ‘Rudy’. Of de commando-eenheid bij deze actie ook arrestanten maakt en hoe het hen vergaat, wordt uit de gisteren getoonde fragmenten niet duidelijk. De mogelijkheid dat Amerikanen zich bij Nederlandse eenheden in Uruzgan voegen om te verhoren of arresteren is in het Nederlandse parlement nog niet aan de orde gekomen.

09.11 Zulu, onze commando’s aan het werk in Uruzgan uitgezonden op 20 november, op Nederland 2 om 23.10 uur.